تحليل فضايي عوامل مؤثر بر نظارت دهياران بر ساخت‌وسازهاي روستايي؛ مطالعه موردي: شهرستان تويسركان

نقش دهياران به‌عنوان مديران روستا در چگونگي ساخت‌وسازهاي روستايي و توسعه كالبدي، از مهم‌ترين مسائلي است كه ناديده گرفتن آن مي‌تواند آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري به برنامه‌هاي روستايي وارد كند. با اصلاح قانون شوراها در سال 1382 و اضافه شدن بند 10 به ماده 69 شوراهاي اسلامي، تشكيل پرونده براي ايجاد بناها، تأسيسات و تفكيك اراضي در محدوده قانوني روستا به عهده‌ دهياري و صدور مجوز به بخشداري واگذار شد. ازاين‌رو، توجه به دهياري‌ها در محيط روستايي و نقش آن‌ها در تحقق اهداف كالبدي روستايي اهميت فراواني يافته است. بنابراين در اين پژوهش سعي شده است تا با تحليل فضايي عوامل مؤثر بر نظارت دهياران بر ساخت‌وسازهاي روستايي در محدوده مورد مطالعه، بستري مناسب براي رسيدن به توسعه روستايي فراهم گردد. روش تحقيق به‌صورت كاربردي و روش بررسي آن توصيفي - تحليلي است، جامعه آماري پژوهش حاضر، روستاهاي داراي دهياري درجه 5 و 6 شهرستان تويسركان بوده است كه تعداد آن‌ها به 16 روستا رسيد. براي بررسي وضع موجود، تعداد220 پرسش‌نامه به‌وسيله روستائيان تكميل گرديد. به جهت تجزيه‌وتحليل داده‌ها از شيوه‌هاي آماري توصيفي، استنباطي و تجزيه‌وتحليل فضايي بر مبناي نرم‌افزارهاي GIS، SPSS استفاده شد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد؛ مقدار آماره T در كل شاخص‌ها برابر با 13.480- است كه بيانگر اين امر است كه در منطقه موردمطالعه نظارت دهياران بر ساخت‌وسازهاي روستايي وضعت مناسبي ندارد. ولي بااين‌وجود، مؤلفه رعايت اصول بهداشتي و فرايند صدور مجوز نسبت به ساير مؤلفه‌ها از وضعيت بهتري برخوردار است. به‌نحوي‌كه ازنظر روستائيان مؤلفه اصول بهداشتي با ميانگين 3.34 و مؤلفه فرايند صدور مجوز با ميانگين 3.07 داراي بيشترين اهميت و مؤلفه‌هاي علائم و هشدارهاي ايمني و ارزش‌هاي فرهنگي با ميانگين 2.07 داراي كمترين اهميت هستند. تحليل معادلات ساختاري نيز بيان‌كننده اثر بالاي مسئوليت اجتماعي و رعايت ضوابط محيط‌زيستي و حقوق شهروندي در نظارت دهياران است و درنهايت، نتايج تحليل فضايي روستاها بر پايه ميزان نظارت دهياران بر ساخت‌وسازها از ديدگاه روستائيان نيز بيانگر اين امر است كه دهياران برخي از روستاهاي موردمطالعه عملكرد بهتري داشته‌اند.