تحليل پديده گسترش مدارس در دمشق و حلب با تأكيد بر دوره زنگيان؛ بر مبناي نظريه‌ سرمايه بورديو

در سده هاي ششم و هفتم هجري، نزديك به چهل مدرسه در دو شهر مهم شام يعني دمشق و حلب تأسيس شدند. اگر اين شمار از مدارس تنها در دو شهر دمشق و حلب، با تعداد مدارس پيشين، به ويژه نظاميه ها كه شمار قابل ملاحظه كم تري داشتند، اما در عين حال در جغرافياي وسيع تر و شهرهاي بيشتري پراكنده بودند، مقايسه شود، اين مهم آشكار مي شود كه مدارس دمشق و حلب را بايد پديده اي در خور مطالعه از نظر انگيزه ها و عوامل مؤثر در ساخت آنان دانست؛ از اين رو، پژوهش حاضر، ابتدا با بررسي مهم ترين منابع تاريخي اين حوزه با شيوه اي كتابخانه اي، به اطلاعات توصيفي – تاريخي اين مدارس دست يافته است؛ سپس با استفاده از نظريه سرمايه پي ير بورديو با روش تحليل كيفي به تطبيق پديده مدارس با اصول اين نظريه دست زده است؛ اين پژوهش كوشيده است به تعريفي گويا و كارآمد از نظريه سرمايه بورديو بپردازد و در ادامه به كمك اين چارچوب نظري نشان دهد كه مدارس به عنوان سرمايه هاي فرهنگي مؤسسه محور به نقش آفريني در توسعه ميدان اجتماعي گفتمان ديني مذاهب شافعي و حنفي كمك كرده اند و به عنوان عاملي براي فراجذب احترام نسبت به حكمرانان زنگي و در نتيجه، زمينه ساز توسعه سرمايه نمادين آنان، يعني استمرار و افزايش مشروعيت نرم ايشان در جامعه نقش آفرين بوده اند.