نقش تمدني مدائني (م 225ق) در تاريخ‌نگاري اسلامي (مطالعه موردي: سيره نگاري)

آثار برجا مانده از پيشينيان از جمله مكتوبات آنان گنجيه هاي ارزشمند علمي و تمدني هستند كه به عنوان يك گزارشگر، رويدادهاي تاريخي براي آيندگان گزارش مي‌كنند. برخي مؤلفان با توجه به دانش خود به گونه‌اي از تاريخ‌نگاري اسلامي كه از آن به سيره‌نگاري تعبير مي‌گردد، پرداخته‌اند. ثبت تاريخِ سيره‌‌نگاريِ پيامبر اعظم(ص) از ابتكارات قرآن است كه بخشي از تاريخ و سيره زندگاني آن حضرت را آورده است تا الگوي براي بشريّت در ابعاد مختلف باشد. مدائني از مؤلفان كثير التأليفي بود كه با برخورداري از نبوغ علمي و دانش گسترده خود شاخه‌هايي از تاريخ نگاري اسلامي - از جمله سيره‌نگاري تاريخ و زندگاني پيامبر اعظم(ص) - را ابداع كرد. وي نقش اساسي در گسترش اين نوع از تاريخ نگاري داشت و بر مؤلفان پس از خود نيز تأثيرگذار بوده است. اين مقاله با توجه به جمع‌آوري نگاشته‌هاي مدائني از متون دست اول به توصيف و تحليل آنها در سيره‌نگاري پرداخته است. مقاله در پي پاسخ به اين پرسش است كه چگونه مدائني توانست در گسترش، تكميل و تأسيس برخي از موضوعات در سيره‌نگاري نقش‌آفرين باشد؟. نتيجه آنكه مدائني با نگارش سيره‌نگاري و زير شاخه‌هاي آن از جمله «عهود النبي»، «اخبار المنافقين»، «تسميه المنافقين»، «تسميه الذين يؤذون النبي»، «اقطاع النبي»، «دعاي النبي» و  موارد ديگر در نشر موضوعات سيره‌نگاري سهمي اساسي داشته و شُكُوه تمدن اسلامي را در قرن سوم نشان داده است.