تحليلي بر فرصت‌ها و تهديدهاي تكنولوژي‌هاي ارتباطي نوين در تمدن نوين اسلامي

تمدن اسلامي با خوانشي غايت‌مدار و متعالي، تفسير حداكثري از دين دارد. تمدن اسلامي نظامي از ارزش‌هاست كه نمي تواند هرگونه چارچوب از پيش تعيين‌شده دنياي بيروني را بپذيرد. بنابراين منطقي به نظر مي‌رسد كه تمدن اسلامي با چالش هاي بسيار بيشتري با مسائل دنيوي از جمله تكنولوژي‌هاي ارتباطي روبه رو شود. با عنايت به اينكه تكنولوژي هاي ارتباطي همانند شمشير دولبه هم فرصت‌آور و هم تهديدكننده هستند، تمدن سازان اسلامي و مسلمان معاصر از طرفي درصدد واكاوي فرصت هايي هستند كه اينگونه تكنولوژي ها براي تمدن اسلامي فراهم نموده اند و از ديگر سوي قدم در تبيين و كاهش تهديدها و چالش هاي فراروي ميان اين دو حوزه گذاشته اند. بر همين اساس سوال اصلي پژوهش كه محققان به دنبال پاسخ به آن هستند، اين است كه تكنولوژي‌هاي ارتباطي نوين براي تمدن نوين اسلامي چه فرصت‌ها و تهديداتي دارند و چالش‌هاي اساسي آن كدامند؟ در اين پژوهش از روش كيفي اسنادي استفاده شده و داده‌هاي مورد استفاده شامل بهره‌گيري از آيات قرآن كريم، روايات و احاديث و همچنين تفسيرهاي مرتبط با اين آيات و روايات است. تحليل داده‌ها بر اساس تحليل محتواي اين مفاهيم انجام شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه با اشاره به آيات و روايات و رخدادهاي صدر اسلام رويكرد تمدن اسلامي را مي‌توان اينگونه ارزيابي كرد كه تكنولوژي هاي ارتباطي را تا جايي بپذيرد كه ماهيت آموزه هاي تمدن اسلامي را مخدوش نكند، البته درصدد آن نيز نيست كه اين تكنولوژي ها را در عرصه جامعه براندازد. همچنين، منشا تفاوت ميان نظريات تمدن‌سازان مسلمان در كاربست تكنولوژي‌هاي ارتباطي، تفاوت در روش موضوع شناسي است، نه تفاوت در ماهيت و اصول دين. باعنايت به اينكه دين اسلام، ديني پويا است، متفكران و فقهاي مسلمان معاصر، بايد در جهت كاربست تكنولوژي هاي ارتباطي در راستاي اهداف متعالي تمدن اسلامي گام بردارند، يعني همكاري ميان حوزه و دانشگاه ضرورت يابد.