تحليل انتشار گازهاي گلخانه‌اي در پياده سازي و بهره برداري سامانه‌هاي آبياري قطره‌اي (مطالعه موردي: استان قزوين)

سامانه هاي آبياري تحت فشار ابزارهايي كارآمد در بهبود بهره وري آب كشاورزي محسوب مي‌شوند. افزايش بازده آبياري منجر به صرفه ‌جويي در آب كار بردي و افزايش بهره‌وري آب مي شود اما اجرا و بهره‌برداري از سامانه هاي آبياري تحت فشار مستلزم تامين انرژي، ادوات و لوازم مرتبط است كه انتشار گاز هاي گلخانه اي را به‌دنبال خواهد داشت. در اين زمينه، يكي از عوامل موثر در تخريب محيط زيست، گرمايش جهاني ناشي از انتشار گاز دي اكسيد كربن است. در پژوهش حاضر، 17 طرح سامانۀ آبياري قطره اي اجرا شده در سال‏ هاي 1399-1388 در سطح استان قزوين (براي باغ هاي پسته، سيب، انگور، هلو و گلابي) به صورت تصادفي انتخاب و از منظر جريان انرژي و انتشار گاز هاي گلخانه اي ارزيابي شدند. مجموع انرژي ورودي و انتشار دي اكسيد كربن براي سامانۀ آبياري قطره اي با استفاده از ضريب هاي معادل انرژي و ضريب انتشار دي اكسيد كربن محاسبه گرديد. ميانگين مقادير ساليانه مجموع انرژي مصرفي و انتشار گاز گلخانه اي دي اكسيد كربن معادل در سامانه هاي آبياري مورد ارزيابي به‌ ترتيب 36202/68 مگاژول بر هكتار و 1974/07 كيلوگرم بر هكتار به‌دست آمد. بيشترين سهم انرژي مصرفي و انتشار دي اكسيد كربن به‌‌ترتيب با 85 و 86 درصد مربوط به مرحلۀ بهره‌برداري از ايستگاه پمپاژ بود. توليد لوازم مصرفي سامانه و حمل آن به محل اجراي پروژه به‌ترتيب 13 درصد از انرژي مصرفي و 11 درصد از انتشار دي اكسيد كربن را به‌خود اختصاص داده است. با توجه به نتايج محاسبات جريان انرژي و انتشار دي اكسيد كربن، با فرض مدت زمان پانزده ساله براي عمر اقتصادي و مفيد سامانه‌هاي آبياري قطره اي مطالعاتي، ميانگين مجموع مصرف انرژي و انتشار گاز هاي گلخانه‌ اي ناشي از تامين لوازم، نصب سامانه و كاركرد ايستگاه پمپاژ به‌ترتيب 543/035 گيگا ژول بر هكتار و 29/611 تن گاز دي اكسيد كربن معادل  بر هكتار به‌دست آمد. نتايج پژوهش حاضر نشان داد فرضيات مورد استفاده در برآورد نياز آبي گياه ، مقدار انتشار دي اكسيد كربن معادل برآوردي را تا حدود 33 درصد متاثر مي‌سازد.