اثر كاربرد كود اوره پوشش دار بر فرآيند انتقال نيترات به عمق هاي مختلف خاك در مقايسه با برخي از انواع كودهاي رايج

كاربرد انواع كودهاي شيميايي و آلي رايج به‌ منظور افزودن بر ميزان محصول توليدي در كشاورزي امروز متداول است كه گاهي مي ‌تواند منجر به ورود آلاينده هايي مانند نيترات به محيط زيست و منابع آب و خاك شود. از همين روي، كاربرد كودهاي اورۀ پوشش‌دار يا كُندرها شايد بتواند انتقال آلودگي كمتري را درپي داشته باشد. در اين تحقيق، به بررسي فرآيند انتقال نيترات به اعماق مختلف خاك با كاربرد انواعي از كودهاي شيميايي و آلي رايج و مقايسه آن با كود اوره كُندرها (با پوشش گوگردي) پرداخته ‌شد. به همين منظور 15 ستون آب و خاك با مقطع استوانه اي به ارتفاع 150 و قطر 10 سانتي متر طراحي و ساخته شد. ستون ها تا ارتفاع 120 سانتي متر از خاك با بافت لوم شني پُرشدند. براي نمونه‌برداري از زهاب، زهكش‌هايي در عمق هاي مختلف ستون ها كارگذاري شد. انواع كودهاي كاربردي، بر اساس كميت نيتروژن مورد نياز براي گياه گوجه‌فرنگي محاسبه و به كار برده شد. اين پژوهش با به كارگيري طرح آماري فاكتوريل در قالب كاملاً تصادفي، با عوامل مورد بررسي شامل: نوع كود (بدون كاربرد كود يا شاهد، اوره پوشش‌دار، كودهاي شيميايي رايج اوره و نيترات آمونيوم، و كود آلي مرغي)؛ عمق نمونه برداري از زهاب در ستون ها (30، 60، 90 و 120 سانتي متر از سطح خاك)؛ نوبت آبياري (5 مرتبه) و زمان نمونه برداري در هر آبياري (5 نوبت، بر اساس حجم تخليه مشخصي از آبِ خاك در يك پورواليوم يا حجم منفذي كامل)، در سه تكرار به اجرا درآمد. نتايج تجزيۀ واريانس حكايت از آن داشت كه اثرهاي نوع كود كاربردي، نوبت آبياري و زمان نمونه برداري بر ميزان نيترات اندازه‌گيري شده در نمونه‌هاي زهاب (آبشويي نيترات)، به لحاظ آماري در سطح يك درصد معني دار است. ولي غلظت نيترات در نمونه هاي تهيه شده از عمق هاي مختلف، تغييرات معني داري را نشان نداد. بررسي مقادير ميانگين نيترات زهاب حاكي از آن بود كه ميزان انتقال نيترات به عمق در كاربرد كود نيترات آمونيوم (با ميزان 51/67 ميلي گرم بر ليتر) بيشترين، و در تيمار شاهد (با 38/39 ميلي گرم بر ليتر) كمترين است. كود اوره (با 48/16 ميلي گرم بر ليتر)، كود مرغي (با 40/70 ميلي گرم بر ليتر) و اورۀ پوشش دار (با 39/88 ميلي گرم بر ليتر)، به ترتيب در بين آن دو قرار گرفت و تفاوت آنها از نظر آماري در سطح يك درصد معني دار بود. بنابراين، مي توان نتيجه گرفت كه كاربرد كود اورۀ پوشش دار در شرايط اين تحقيق توانسته است تأثير آشكاري بر كاهش انتقال نيترات به عمق خاك داشته باشد.