تعيين شاخص‌ هاي مديريت آبياري در توليد هلو و شليل در كشور

حجم آب آبياري، عملكرد و بهره‌وري آب محصولات كشاورزي به عنوان شاخص‌هاي ارزيابي استفاده بهينه از منابع آب نقش بسيار مهمي در مديريت و برنامه‌ريزي‌هاي كلان در حوزه مديريت و مهندسي آب دارد. در اين پژوهش شاخص‌هاي مذكور در شرايط مديريت باغداران براي 195 باغ در قطب‌هاي توليد هلو و شليل كشور شامل آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، مازندران، گلستان، همدان، فارس، مركزي، قزوين، اردبيل، تهران، البرز و چهارمحال و بختياري، در سال زراعي1398-1397 اندازه‌گيري شد. نتايج تحليل واريانس نشان داد كه تفاوت حجم آب آبياري، عملكرد، بهره‌وري آب آبياري و بهره‌وري آب (آب آبياري + بارش موثر) در استان ‏هاي مذكور در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار است. ميانگين حجم آب آبياري در استان‌هاي مذكور به‌ترتيب 8617، 7178، 2012، 2842، 6428، 8814، 10806، 8675، 8140، 8568، 8137 و 7763 با ميانگين وزني كشوري 6734 مترمكعب در هكتار بدست آمد. عملكرد هلو و شليل نيز در باغ‌هاي هلو و شليل استان‌هاي مذكور بين 10 تا بيش از 50 تن در هكتار و ميانگين وزني كشوري 20 تن در هكتار اندازه‌گيري شد. بهره‌وري آب آبياري در باغ‌هاي مزبور بين 0/7 تا 8/7 كيلوگرم برمترمكعب با ميانگين وزني كشوري 3/06 كيلوگرم برمترمكعب به دست آمد. در نهايت ميانگين وزني بهره‌وري مجموع آب آبياري و بارش موثر كشوري نيز 2/44 كيلوگرم برمترمكعب تعيين شد. همچنين ميانگين حجم آب آبياري باغ‌هاي هلو و شليل در مناطق مورد مطالعه بجز دو استان گلستان و مازندران براي دو روش آبياري سطحي و قطره‌اي به‌ترتيب برابر 9325 و 7098 مترمكعب در هكتار تعيين شد (1% p). اين نتايج نشان داد كه با تغيير روش آبياري از سطحي به قطره‌اي، حجم آب آبياري 25 درصد كاهش و بهره‏وري آب آبياري باغ‌هاي هلو و شليل، 34 درصد افزايش يافته است. با توجه به نتايج اين تحقيق، پيشنهاد مي شود براي كاهش حجم آب آبياري و بهبود بهره‌وري آب در توليد هلو و شليل، برنامه‌ريزي مناسب آبياري انجام شود. همچنين در شرايط اقليمي مناسب كه آب آبياري از كيفيت خوبي برخوردار باشد، در صورت رعايت ضوابط فني طراحي، اجرا و بهره‌برداري و ملاحظات اقتصادي، استفاده از روش آبياري قطره‌اي پيشنهاد مي‌شود.