معرفي و تحليل كلان‌ روندهاي مؤثر در آب، خاك و كشاورزي در جهان و ايران تا سال 2050

جهان امروز واجد مشخصه‌هاي متفاوتي با گذشته است و صفاتي از جمله پيچيدگي ها، عدم قطعيت ها، ميزان تغييرات شديد، انعطاف‌پذيري كم و اثرهاي متقابل باعث سردرگمي در تصميم‌گيري‌ها و برنامه‌ريزي‌ها شده است. بخش كشاورزي نيز بعنوان توليد كنندۀ عمده غذا از اين قاعده مستثني نيست و انتظار مي رود تشديد عواملي مانند تغييرات اقليمي، رقابت بر سر منابع توليد بخش كشاورزي (به خصوص آب و خاك)، تغييرات جمعيت، مهاجرت، فناوري‌ها و اقتصاد تا سال 2050، امنيت غذايي جمعيت 9/7 ميليارد نفري جهان را با چالش ‌هاي جدي‌تري مواجه كند. به منظور شناخت و مديريت بهتر اين شرايط، استفاده از ابزار و روش‌هاي آينده‌پژوهي مبتني بر بررسي كلان روندها به شدت در دهه‌هاي اخير مورد توجه قرار گرفته‌ است. از آنجايي‌كه ايران نيز در زمره كشورهاي آسيب‌پذير از تاثير تغييرات اقليمي و نيز ديگر عوامل محدود كنندۀ بخش كشاورزي قرار دارد، زمينه‌سازي و ترغيب متخصصان ديگر زيربخش‌هاي كشاورزي براي آشنايي بيشتر با ابعاد آينده‌پژوهي و تلفيق آن با نيازهاي آيندۀ بخش مورد تاكيد خواهد بود. به همين منظور در مطالعۀ حاضر شش مورد از كلان‌روندهاي جهاني مرتبط با آب، خاك و كشاورزي تا سال 2050 ميلادي معرفي گرديده و ضمن بررسي و تجزيه و تحليل پيش‌بيني روندها، جايگاه جمهوري اسلامي ايران نيز نسبت به جهان و ديگر كشورها مقايسه شده است. سرانجام با هدف احصاء راهكارهاي آينده‌پژوهانه تغييرات اقليمي، پيشنهاد شده است با همگرايي و تعامل سازنده، تدوين سند جامع ملي با رويكرد افزايش تاب‌آوري و سازگاري با تغيير اقليم و كاهش منابع آب، به عنوان اولويت مهم مطرح و حمايت شود.