اثربخشي آموزش راهبردهاي تفكر انتقادي بر توان پرسشگري، ارزشيابي امور، استدلال منطقي و حل مسأله در دانش ‌آموزان متوسطه

هدف: در نظام‌هاي آموزشي پيشرفته توجه به روش ‌هاي آموزشي كارآمد و بنيادي در سرلوحه اهداف پرورشي قرار دارد و ارزيابي اثربخشي اين برنامه‌ها به‌طور مستمر انجام مي‌گيرد. بر اين اساس هدف پژوهش حاضر تعيين اثربخشي آموزش راهبردهاي تفكر انتقادي بر توان پرسشگري، ارزشيابي امور، استدلال منطقي و حل مسأله در دانش‌آموزان دوره متوسطه بود. روش: طرح اين پژوهش، نيمه آزمايشي با طرح گروه كنترل نابرابر بود. جامعه آماري شامل دانش‌آموزان دختر پايۀ يازدهم شهر تبريز در سال تحصيلي 1400-1401 بود. از اين جامعه به شيوه تصادفي خوشه‌اي چندمرحله‌ا‌ي تعداد 2 كلاس (30 نفر) انتخاب و يك كلاس به‌عنوان آزمايشي و كلاس ديگر به‌عنوان كنترل تعيين شدند. براي گروه آزمايشي طي 10 جلسه، راهبردهاي تفكر انتقادي آموزش داده شد و گروه كنترل هيچ مداخله آموزشي را دريافت نكرد. در دو مرحله پيش‌آزمون و پس‌آزمون با استفاده از پرسشنامه پرسشگري چندبعدي بك و جي ساپ، پرسشنامه ارزشيابي امور كاليفرنيا، پرسشنامه تفكر منطقي كمبر و همكاران و پرسشنامه حل مسأله كسيدي و لانگ، نسبت به اندازه‌گيري متغير‌هاي وابسته اقدام شد. يافته‌ها: تحليل داده‌ها با استفاده از تحليل كوواريانس چندمتغيره و تك متغيره نشان داد آموزش راهبردهاي تفكر انتقادي بر افزايش توان پرسشگري، استدلال منطقي و حل مسأله در دانش‌آموزان دوره متوسطه اثربخش است (F=12.34, p 0.05). بااين‌حال اين آموزش‌ها بر توان ارزشيابي امور اثربخش نيست. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌ها مي‌توان نتيجه گرفت كه مهارت‌هاي شناختي به‌ويژه پرسشگري، استدلال منطقي و توانايي حل مسأله از طريق آموزش‌هاي نظام‌دار، قابليت تغيير و دستكاري را داشته و در اين ميان، به‌كارگيري روشمند تفكر انتقادي مي‌تواند حصول اين نتيجه را تسهيل نمايد.