اثربخشي آموزش راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي بر انعطاف‌پذيري شناختي و تفكر تأملي در دانش ‌آموزان

هدف: انسان در طول حيات خود با چالش ها، فرصت‌ها و محدوديت‌هاي متعددي مواجه مي‌شود كه رشد و ارتقاء توانايي‌هاي پيچيده شناختي از جمله انعطاف پذيري شناختي و تفكر تأملي براي مقابله و يا سازگاري انسان در عصر حاضر امري ضروري است. پژوهش حاضر با هدف تعيين اثربخشي آموزش راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي بر انعطاف پذيري شناختي و تفكر تأملي دانش‌آموزان انجام گرفت.روش: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي از نوع پيش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه كنترل بود. جامعه آماري پژوهش شامل كليه دانش‌آموزان پسر دوره دوم مقطع متوسطه شهر زابل در سال تحصيلي 1401-1400 بود كه تعداد 50 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و سپس به‌صورت تصادفي به دو گروه 25 نفري آزمايش و گواه تقسيم شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه تفكر تأملي (كمبر و ليونگ، 2000)، پرسشنامه انعطاف‌پذيري شناختي (دنيس و وندروال، 2010) و بسته آموزشي راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي (كرمي و همكاران، 1392) بود كه بسته مذكور روي گروه آزمايش طي 10 جلسه 90 دقيقه‌اي اجرا گرديد. داده‌هاي جمع‌آوري‌شده با استفاده از تحليل كوواريانس تك‌متغيره و چندمتغيره تجزيه‌وتحليل شدند.يافته‌ها: نشان داد كه آموزش راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي بر انعطاف‌پذيري شناختي و مؤلفه‌هاي آن (ادراك توجيهات، ادراك كنترل و ادراك چندين راه‌حل) و همچنين بر تفكر تأملي و مؤلفه‌هاي آن (عمل عادي، فهميدن، تأمل و تأمل انتقادي) تأثير مثبت و معناداري داشت و انعطاف‌پذيري شناختي و تفكر تأملي دانش‌آموزان را بهبود بخشيد (P 0.01).نتيجه‌گيري: با توجه به تأثير مثبت آموزش راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي بر انعطاف‌پذيري شناختي و تفكر تأملي دانش آموزان، برگزاري دوره‌هاي توسعه حرفه اي معلمان به‌منظور آشنايي با راهبردهاي يادگيري خودتنظيمي و آموزش آن به دانش آموزان توصيه مي‌شود.