آفريقا گرايي در ساحت حقوق بشر: تقابل جهان‌شمولي و نسبي‌گرايي فرهنگي

دكترين «نسبي‌گرايي فرهنگي» در عرصۀ حقوق بشر، تلاشي است كه ويژگي جهان‌شمولي ادّعايي در اسناد بين المللي حقوق بشر، همچون اعلاميه جهاني حقوق بشر را به چالش مي‌كشد. اين دكترين بر اين نظر است كه حقوق بشر همان‌گونه كه در غرب تعبير و تصوّر مي‌شود لزوماً براي جوامع غير غربي قابل پذيرش نيست. «آفريقاگرايي» ذيل نسبي‌گرايي فرهنگي در صدد است با تكيه و تمركز بر اصول و مشتركات فرهنگي قاره آفريقا، روايت قابل پذيرش خود از حقوق بشر را ارائه نمايد. آفريقاگرايان ديدگاه‌هاي حداقلي، ميانه و حداكثري به نسبي‌گرايي فرهنگي و لغو مشروعيت پاردايم جهان‌شمول حقوق بشر ارائه داده‌اند. اين تنش نظري، تاحدّي در مفاد منشور آفريقايي حقوق بشر و مردم نيز قابل مشاهده است. از برآيند مقتضيات آفريقاي مدرن و فرهنگ آفريقايي چنين استنباط مي‌شود كه ديدگاه ميانه مبتني بر همكاري و گفتگوي ميان‌فرهنگي، شيوۀ بهينه در برخورد با چالش‌هاي حاصل از اين موضوع است. سازوكار سنتّي پاسداشت كرامت انساني با توجّه به وضعيت فرهنگي قارّه آفريقا در دوران پسااستعمار، ناكارآمد و ناكافي است. بر علاوه بر اين، آنچه از اولويت سنجي انواع حقوق بشر معتبر به نظر مي‌رسد، ديدگاه پيوستگي حقوق سياسي-مدني با حقوق اجتماعي-اقتصادي است.