شناسايي مؤلفه‌هاي برنامه‌ريزي جانشين پروري در دانشگاه‌هاي دولتي ايران

هدف: دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي، جهت تضمين تداوم رهبري سازماني، به برنامه‌ريزي جانشين پروري رسمي نياز دارند. پژوهش حاضر جهت شناسايي مؤلفه‌هاي برنامه‌ريزي جانشين پروري در دانشگاه‌هاي دولتي ايران انجام شد و از نظر هدف كاربردي است.روش‌شناسي: در اين تحقيق از راهبرد تحليل محتواي كيفي با رويكرد فراتركيب در چارچوب پژوهشي اسنادي استفاده شد. جامعه آماري، كليه مطالعات انجام‌شده در محدوده زماني 2022-2017 و 1401-1396 مي‌باشد. در اين راستا تعداد 1012 پژوهش در زمينه برنامه‌ريزي جانشين پروري، ارزيابي شد و در نهايت 28 مقاله به‌صورت هدفمند انتخاب گرديد. سپس با تحليل محتوا و تركيب ادبيات مربوط با روش كدگذاري باز، محوري و انتخابي در مجموع، پنج بعد و چهارده مؤلفه كليدي طي فرآيند جستجو و تركيب نظام‌مند، انتخاب و مورد تحليل قرار گرفت كه اعتبار آن از طريق آزمون كاپاي كافمن تائيد شد. يافته‌ها: عوامل مؤثر برنامه‌ريزي جانشين پروري دانشگاه‌هاي دولتي ايران، در پنج بعد سازماني، توسعه‌گرايي، مديريتي، فردي و فرهنگي با مؤلفه‌هاي فرايندها، ساختاري، ارزيابي، قانوني، مديريت منابع انساني، رهبري، مهارتي، شخصيتي، شغلي، برنامه جامع آموزش، توسعه منابع انساني، آينده‌نگري، فرهنگ دانشگاهي و فرهنگ عمومي شناسايي و دسته‌‌بندي شدند. نتيجه‌گيري: قوانين و مقررات اداري و استخدامي دانشگاه‌هاي دولتي ايران براي اعضاي هيئت‌علمي و غير هيئت‌علمي، بر اساس آيين‌نامه‌ها و مصوبات هيئت‌هاي امناء تعيين مي‌گردد و مديران ارشد منابع انساني براي برنامه‌ريزي جانشين پروري، مرجع و مدل مشخصي را الگو قرار نمي‌دهند و سنت‌هاي قديمي خود را در مورد عزل و نصب مديران حفظ كرده و درواقع با ناديده گرفتن نيازهاي توسعه اساتيد و كاركنان، در مقابل تغييرات به‌شدت مقاومت مي‌كنند؛ بنابراين روندهاي اخير بايد مطابق با چشم‌انداز آينده و نيازهاي جديد منابع انساني دانشگاه‌ها تغيير كند. پژوهش حاضر درك عميقي از ادبيات موجود در زمينه برنامه‌ريزي جانشين پروري در دانشگاه‌ها ارائه مي‌دهد. در اين زمينه مديران دانشگاه‌هاي دولتي و مؤسسات آموزش عالي مي‌توانند با بهره‌گيري از نتايج اين تحقيق و شناخت مؤلفه‌هاي مؤثر برنامه‌ريزي جانشين پروري، مجموعه‌اي از كاركنان دانشگاهي با استعداد و ماهر را جذب و ايجاد كنند و كادر علمي بالقوه‌اي را كه مي‌توانند در آينده رهبري دانشگاه‌ها را به عهده بگيرند، شناسايي كنند.