از هوم تا باده مضمون‌هاي مشترك در توصيف هوم زرتشتي و شراب در اشعار غنايي سبك خراساني

يكي از مضمون هاي رايج در شعر فارسي وصف شراب است كه با نام هاي گوناگوني چون مي، باده، نبيذ، سيكي و صهبا در ادب فارسي به چشم مي‌خورد؛ دامنۀ توصيف باده از وصف رنگ و طعم و بو گرفته تا برشمردن صفات و كاركردهايي چون درمان‌بخشي، اندوه‌زدايي و زندگي جاويد بخشي گسترده است. از سوي ديگر در اوستا و ديگر متون زرتشتي با همين الگو در ستايش «هوم»- در سه حالت ايزد، گياه و آشامه- مواجهيم. در اين مقاله پس از برشمردن مضمون هاي وصفي مشترك هوم در متون زرتشتي و  شراب در شعر غنايي سبك خراساني، تلاش شده است به اين پرسش پاسخ داده شود كه فرضيه انتقال سنت وصف هوم به شعر فارسي چه اندازه قابل دفاع است. مضمون هاي مشترك دو حوزۀ متني مذكور عبارتند از: بخشندۀ حيات جاويد، درمان بخش، اندوه زدا، شجاع آور، روشن و درخشان، خوب و نيز توصيف رنگ. اين پژوهش از نوع كيفي است و به روش تحليل محتوا انجام گرفته است.