نگارش خودكار، جلوه‌اي از سوررئاليسم در آثار منظوم عرفاني (مورد مطالعه: سيرالعباد الي المعاد، منطق‌الطّير و دفتر سوّم مثنوي معنوي)

نگارش خودكار به عنوان يكي از اصول اساسي سوررئاليست‌ها، در آثار عرفاني كه حاصل تجربه‌هاي شخصي و شهودي و لحظه‌هاي شور و هيجان شديد عاطفي است، از اهميت خاصي برخوردار است. در چنين نگارشي، نويسنده مغلوب احوال خويش است و به جهت غلبه‌ عواطف و هيجان‌هاي ناشي از تجربه عرفاني بر فرآيند خلق سخن تسلط ندارد. اين شيوه‌ نگارش در آثار كساني چون سنايي، عطّار و مولوي كه سخن آ‌ن‌ها معمولاً حاصل لحظات شور و جذبه و جنون عاشقانه است، نمود بارزي يافته است. لذا در اين پژوهش، تلاش مي‌شود تا به شيوه‌ توصيفي - تحليلي، مهم‌ترين اصل سوررئاليست‌ها يعني نگارش خودكار در مثنوي‌هاي سيرالعباد الي المعاد سنايي، منطق‌الطّير عطّار و دفتر سوّم مثنوي مولوي مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گيرد. چنين مي‌نمايد كه هر سه شاعر در لحظه‌هاي شور و جذبه و هيجان‌هاي تند عاطفي خويش، تحت تأثير عشق و جذبه و الهام به بيان عواطف پرداخته‌اند كه بيانگر تجربه‌هايي از نوع سوررئاليسم ناب به‌شمار مي‌آيد و گواه نبوغ راستين و عاطفه و نگرش عميق آ‌ن‌هاست كه با تمام گسستگي‌ها و آشفتگي‌هايشان، از روحي واحد و يگانه سرچشمه مي‌گيرد.