بررسي اثر تسهيلات تكليفي بر تورم در اقتصاد ايران با استفاده از مدل VAR

تسهيلات تكليفي و اثرات اقتصاد كلان آن به‌ ويژه اثر آن بر تورم، همواره از موضوعات موردبحث اقتصاددانان در ايران بوده است. در پژوهش حاضر بر سنجش اثر تسهيلات تكليفي بر تورم پرداخته شده است. جهت انجام برآورد از داده‌هاي 29 ساله 1369-1397 استفاده شده و با استفاده از روش خودرگرسيون برداري (VAR) اين داده‌ها موردسنجش قرار گرفته‌اند. طبق آزمون‌هاي صورت‌گرفته مشاهده شد كه يك درصد افزايش در نرخ تسهيلات تكليفي اعطايي، شاخص قيمت مصرف‌كننده را به ميزان 0.4 درصد افزايش خواهد داد؛ افزايش يك‌درصدي نرخ بهره اسمي نيز منجر به افزايش 1.25 درصدي شاخص قيمت مصرف‌كننده مي‌شود. همچنين اثر شوك آني نرخ تسهيلات تكليفي اعطايي بر شاخص قيمت مصرف‌كننده و نرخ بهره اسمي معنادار نيست. در ادامه در روش تجزيه واريانس، سهم تكانه‌هاي واردشده بر متغيرهاي مدل مورد ارزيابي قرار گرفت و مشخص شد در 5 دوره اول (از 10 دوره) بيشترين خطاي پيش‌بيني متغير نرخ شاخص قيمت مصرف‌كننده را خود متغير LCPI توضيح مي‌دهد. از دوره 6 تا دوره 8 اما سهم توضيح‌دهندگي نرخ بهره اسمي بيشتر است. در دوره‌هاي 9 و 10 نيز نرخ تسهيلات تكليفي اعطايي بيشترين سهم را در توضيح خطاي پيش‌بيني متغير نرخ شاخص قيمت مصرف‌كننده دارد. باتوجه‌به نتايج پژوهش پيشنهاد مي‌شود سياست اعطاي تسهيلات تكليفي با ساير سياست‌هاي موجود ازجمله كالابرگ و حواله خريد در حوزه حمايت از خانوار ضعيف و تأمين مالي زنجيره‌اي در افزايش توليد جايگزين شود.