ارزيابي توانمندي سه روش آماري ريزمقياس گرداني برونداد دما و بارش مدل هاي CMIP6 در حوضه آبريز كشف رود

پيش‌ نگري تغيير اقليم آينده، نقشي تعيين كننده در برآورد ريسك‌هاي آتي در بخش‌هاي مختلف آب، انرژي، كشاورزي و ... دارد. سناريوهايي كه توسعه احتمالي جوامع بشري در آينده را توصيف و مرتبط با رفتار بشر با طبيعت مي‌باشند، پاسخي به چگونگي تغيير اقليم آينده كره زمين هستند. در اين مطالعه داده‌هاي بارش و دماي روزانه دو ايستگاه هواشناسي مشهد و گلمكان مستقر در حوضه كشف رود براي سال‌هاي 1989 تا 2019 از سازمان هواشناسي كشور اخذ و كنترل كيفيت و آزمون همگني اين داده‌ها انجام شد. غربالگري مدل‌هاي AOGCM از مجموعه داده‌هاي فاز ششم MIP6 ، منتج به انتخاب سه مدل MRI-ESM2-0،ACCESS-CM2 وMIROC6 شد. ريزمقياس‌نمايي آماري و تصحيح اريبي نيز با استفاده از سه روش: نسبت گيري خطي (LS)، نگاشت توزيع (DM) و تغيير دلتا(DC) توسط مدل CMhyd انجام شد. در پايان براي تعيين صحت سنجي برونداد هر مدل و نيز انتخاب بهترين روش ريزمقياس نمايي براي دو مقياس زماني ماهانه و روزانه، از آماره‌هاي اريبي، RMSE و نيز ضرايب همبستگي پيرسون، اسپيرمن و كندال و نيز نمودار تيلور استفاده شد. بر مبناي معيارهاي آماري بكار رفته، روشLS براي داده‌هاي بارش و DM براي دما از دقت بالاتري برخوردار هستند. در شبيه‌سازي دما براي دو ايستگاه مورد بررسي، به ترتيب مدل MRI و ACCESS و MIROC از توانمندي بالاتري برخوردار بودند. همچنين نتايج نشان داد هر سه مدل توانايي بسيار بالايي در شبيه‌سازي داده‌هاي دماي كمينه و بيشينه روزانه و ماهانه در ايستگاه هاي فوق دارند. به دليل تغييرات مكاني و زماني بسيار زياد بارش در مناطق خشك و نيمه خشك، مدل‌ها توانايي بالايي در شبيه‌سازي-هاي اين متغير ندارند. با اين وجود، مدل MRI نسبت به دو مدل ديگر با حدود 70 درصد مقدار ضريب همبستگي به روش اسپيرمن، از توانايي بالاتري برخوردار بود. از بين مدل‌هاي مورد بررسي، مدل MIROC در شبيه‌سازي بارش، كارايي كمتري نسبت به ساير مدل‌ها داشتند.