ارتباطات بحران؛ مطالعه پوشش خبري بحران‌هاي طبيعي(زلزله و سيلاب) در افغانستان در يك دهه اخير (1392 الي 1402)

هدف اين پژوهش مطالعه پوشش اخبار بحران‌هاي طبيعي افغانستان در يك دهه اخير با هدف شناسايي نقاط قوت و ضعف پوشش رسانه اي اخبار بحران هاي طبيعي اين كشور است. در اين پژوهش، از روش تحليل محتوايي كمي استفاده شده است. جامعه آماري اين پژوهش، 10 رسانه سراسري و پر مخاطب در افغانستان است و در مجموع 612 مطلب خبري با استفاده از كدنامه محقق ساخته مورد تحليل قرار گرفته است. براساس نتايج اين مطالعه، رويكرد اصلي رسانه‌ها با 92.5 درصد «اطلاع رساني» محض است و تنها در برخي رسانه‌هاي خصوصي و حزبي رويكرد «انتقادي»، «تحقيقي» و ... مشاهده شد. قالب ارائه مطلب در اين رسانه‌ها «خبر» و «خبركوتاه» است و به «گزارش»، «مقاله» و «مصاحبه» و «مطالب علمي- آموزشي» كم پرداخته شده است. با توجه به اهميت اطلاع رساني در خصوص نيازهاي آسيب ديدگان از بحران، نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه در بيش از 80 درصد مطالب، تقريبا به هيچ نيازي اشاره نشده است. معدود اخبار و مطالبي كه حول نياز آسيب ديدگان منتشر شده اند، عمدتا معطوف به نيازهاي ابتدايي همچون آب و غذا و سرپناه اشاره داشته اند. جهت گيري رسانه هاي «دولتي»، «حزبي» و «خصوصي» در ارتباط با عملكرد دولت در مديريت بحران تقريبا يكسان بوده و تنها در برخي از رسانه هاي حزبي معدود اخبار و گزارش هاي انتقادي با جهت گيري منفي مشاهده شده است. نتايج تحقيق در مجموع نشان مي دهد روزنامه‌نگاري بحران در افغانستان غير تخصصي و غير حرفه‌اي است. از اين جهت، طراحي الگوي روزنامه نگاري بحران و نيز تقويت دانش اين حوزه، در افغانستان ضروري به نظر مي رسد.