نام گذاري دروازه هاي باروي جي و خشكسالي زمان پيروز ساساني

در ذكر اخبار اصبهان ابونعيم اصفهاني و محاسن اصفهان مافروخي آمده است كه معماري به نام آذرشاپور بن آذرمانان اصفهاني به فرمان پيروز ساساني باروي جي را تكميل مي‌كند و چهار دروازه به نام‌هاي خور، ماه، گوش و تير براي آن قرار مي‌دهد. به گفته اين نويسندگان، دروازه‌هاي جي دلالت تقويمي داشتند، به طوري‌كه در انقلاب تابستاني دروازه‌هاي ماه و تير و در انقلاب زمستاني دو دروازه خور و گوش مطلع و مغرب خورشيد قرار مي‌گرفتند. پرسش اصلي مقاله اين است كه آيا گذاشتن نام چهار ايزد، كه ضمناً نام روزهاي يازدهم تا پانزدهم تقويم زردشتي نيز هست، بر دروازه‌ها ارتباطي با دلالت تقويمي آن‌ها دارد؟ در پاسخ به اين پرسش ضمن ريشه‌يابي روايات مربوط به بناي جي نشان داده‌ايم كه در زمان ساسانيان اين چهار روز زمان برگزاري گاهنبارهاي اول و دوم از گاهنبارهاي شش گانه بوده است. موعد برگزاري گاهنبار دوم، در بزرگداشت آفرينش آب، چند روزي پس از انقلاب تابستاني بود. جشن ديگري در ستايش آب، آب ريزان يا آفريجكان در گويش اصفهاني، در انقلاب تابستاني برگزار مي‌شد. با توجه به اين اطلاعات مي توان گفت كه موقعيت مكاني چهار دروازه، كه در زمان پيروز ساخته شده‌اند و نيز نام آنها با جشن‌هاي ستايش آب و وقايع نجومي هم‌زمان با آن‌ها مربوط بوده است. علاوه بر اين، به نظر مي‌رسد كه نام دروازه گوش، نزديك‌ترين دروازه به زاينده‌رود نيز يادآور يكي ديگر از جشن‌هاي بزرگ‌داشت آب به نام تيرگان اكبر باشد كه در روز گوش از ماه تير برگزار مي‌شد.