مطالعه و بررسي شگردهاي طنزپردازي در اشعار ايرج ميرزا

ايرج ميرزا، متولد 1253 ه. ش، يكي از مهم‌ترين شاعران موفق دورۀ مشروطه در طنزپردازي است و به او لقب «سعدي نو» را داده‌اند. از مهم‌ترين دلايل موفقيت طنزهاي او، به كارگيري طيف وسيعي از شگردها و سازوكارهاي خلق طنز در ساختار اشعار اوست. اشعار ايرج ميرزا بيشتر برگرفته از واقعيات اجتماعي است كه در آن‌ها با ديدگاهي انتقادي و تند به بازتاب مسائل اجتماعي مي‌پردازد. پژوهش پيش‌رو بر آن است تا با بهره‌گيري از روش مطالعۀ كتابخانه‌اي و به صورت توصيفي- تحليلي، شگردهاي طنزپردازي را در اشعار اين شاعر، مورد مطالعه و بررسي قرار دهد. حاصل مطالعات نشان مي‌دهد كه ايرج ميرزا براي بيان طنز خود و تأثيرگذاري بيشتر آن بر مخاطب از شگردها و شيوه‌هاي مختلفي استفاده مي‌كند و رمز موفقيت طنزهاي او در بهره‌گيري از همين شگردهاست؛ از مهم‌ترينِ اين شگردها مي‌توان به كوچك‌سازي، تشبيه به حيوانات، نفرين و دشنام، خراب كردن سمبل‌ها، انتقاد از خويش، مناظره، تابوشكني ديني، كنايۀ و رديف‌هاي طنزآميز اشاره كرد. حاصل سخن اينكه، شگردهاي طنزِ مورداستفادۀ ايرج ميرزا در ارائۀ مفاهيم موردنظر تأثير بسزايي دارند.