حضور بينامتني آموزه‌هاي پيامبر اسلام(ص) در نظام تعليمي - تربيتي قابوس نامه بر اساس نظريّه ژرار ژُنت

قابوس ‌نامه گنجينه‌اي پربار و پرمحتوا از دانش‌ها و تجربه‌هاي متنوّعي است كه به كار تعليم و تربيت مي‌آيد. عنصرالمعالي به تمام ابعاد وجودي و اجتماعي انسان و نيازهاي وي توجّه كافي داشته، در اين راستا از منابع مختلف بويژه قرآن، حديث و امثال و حكم بهره‌ها گرفته‌ و با تسلّط و تبحّر بالاي علمي و ادبي خود، به شيوه‌اي منسجم و زيبا و با زباني ساده كه لازمة يك كتاب آموزشي است، آن‌ها را تبيين كرده‌است. رسوخ عناصر زباني و انديشگانيِ تربيتي حضرت محمد(ص) كه به صورت‌هاي مختلف در قابوس-نامه تجلّي يافته‌است، نشانگر روابط بينامتني مسلّم بين آن‌هاست. اين مقاله به روش توصيفي-تحليلي به بررسي نمودهاي متني و محتواييِ اقوال حكمت‌آميز و پندآموزِ رسول اكرم(ص) و نحوة بازتاب آن در قابوس‌نامه بر اساس نظريّة ژرار ژنت پرداخته، به اين نتيجه رسيده‌است كه آموزه‌هاي نبيِّ مكرّم اسلام(ص) كه به صورت‌هاي ضمني، صريح و پنهان در قابوس‌نامه حضور يافته است، نقشي بنيادين در چارچوب فكري و تعليمي كتاب مذكور دارد. ازلحاظ موضوعي اين آموزه‌ها گسترة متنوّعي چون مسائل اجتماعي، اعتقادي و فردي را شامل‌مي‌شود و بسامد بالاي تعاليم اجتماعيِ پيامبر(ص) در قابوس‌نامه با ماهيّت اجتماعيِ دين اسلام و تأكيد پيامبر(ص) بر وحدت مسلمين تطابق كامل دارد. اين پژوهش نشان‌داد كه رابطة كلانِ هم‌حضوري و بينامتني قابوس‌نامه با احاديث نبوي به صورت تداومِ آموزه‌هاي نبوي و جذب آن‌ها در راستاي تكميلِ بُعد ادبي و تربيتي كتاب بوده‌است.