فرا تحليل اثر خاك ورزي حفاظتي بر عملكرد گندم آبي در ايران

خاك ورزي حفاظتي به دليل پتانسيل حفاظت از منابع خاك و آب و كاهش هزينه هاي توليد مي تواند يك روش جايگزين براي خاك ورزي رايج محصول گندم آبي در ايران باشد. گزارشات متعددي از تأثير روش هاي مختلف خاك ورزي در زراعت گندم آبي وجود دارد كه به طور عمده اثر اين روش هاي خاك ورزي را بر عوامل مختلف مانند عملكرد محصول، خواص فيزيكي خاك، هزينه ها و ... بررسي كرده اند. به منظور كسب چشم انداز بهتري از تأثير روش هاي خاك ورزي بر عملكرد گندم در ايران، بررسي هاي موجود به صورت نظام مند مرور شد و يافته هاي آن ها با روش فراتحليل مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. مقاله هاي منتشر شده در مجلات ايراني، گزارش هاي پژوهشي و مقالات مرتبط ارائه شده در كنگره ها، و نيز پايان نامه هاي دانشجويي با استفاده از كليد واژه هاي استاندارد مرور شد. در نهايت پس از كنترل كيفي، 40 مطالعه براي مقايسه روش هاي كم خاك ورزي با خاك ورزي رايج و 21 مطالعه براي مقايسه بي خاك ورزي با خاك ورزي رايج با استفاده از مدل تصادفي وارد فرايند فراتحليل شدند. نتايج نشان داد كه مقدار اندازه اثر (SMD) در روش هاي كم خاك ورزي و بي خاك ورزي به ترتيب 0.42- و 1.18- است كه حاكي از تأثير منفي اين روش ها بر عملكرد گندم در مقايسه با خاك ورزي رايج بود. روش هاي كم خاك ورزي در مقايسه با خاك ورزي رايج (گاوآهن برگرداندار + ديسك + ماله) باعث كاهش جزيي عملكرد گندم (2.87- درصد) شدند. همچنين روش بي خاك ورزي در مقايسه با خاك ورزي رايج باعث كاهش عملكرد (8.2- درصد) شد. با توجه به اينكه روش هاي كم خاك-ورزي اثر قابل توجه اي بر كاهش عملكرد گندم نداشتند مي توان يكي از روش هاي كم خاك ورزي به ترتيب اولويت شامل 1- چيزل پكر، 2- خاك ورز مركب (گاوآهن قلمي مجهز به غلطك)، 3- گاوآهن قلمي + ديسك و 4- ديسك را با توجه به امكانات و دسترسي هر منطقه به اين ادوات جايگزين خاك ورزي رايج نمود.