ارزيابي شاخص ‌هاي زيست ‌محيطي توليد باميه (Abelmoschus esculentus L) در سامانه‌هاي كشت خالص، مخلوط و جنگل زراعي در استان خوزستان

صنعت كشاورزي حدود 10 تا 12 درصد گازهاي گلخانه‌اي جهان را توليد مي‌كند. بررسي سهم نهاده‌هاي مصرفي در سامانه‌هاي كشت و محصولات زراعي مي‌تواند در بهينه‌سازي مصرف آن‌ها و كاهش آلايندگي‌هاي زيست‌محيطي مؤثر باشد. اين مطالعه با هدف ارزيابي شاخص‌هاي زيست‌محيطي توليد باميه در واحد هكتار با روش ReCiPe 2016 در سامانه‌هاي كشت خالص، مخلوط با خيار و جنگل زراعي با درخت خرما در استان خوزستان انجام شد. اين پژوهش در سال هاي زارعي 1400-1398 مورد بررسي قرار گرفت. مرز سامانه مورد مطالعه از كاشت تا برداشت محصول باميه در سامانه‌هاي كشت آن است. اطلاعات جمع‌آوري شده شامل تمامي نهاده‌هاي مصرف شده از قبيل كود، سم، ادوات كشاورزي، نيروي انساني و سوخت مصرفي بود. روش مورد بررسي شاخص‌هاي زيست‌محيطي، ReCiPe 2016 بود. اين روش شامل شاخص‌هاي نهايي خسارت به سلامت انسان، بوم سازگان و منابع و همچنين شاخص‌هاي مياني همچون گرمايش جهاني و تخريب لايه ازون است. نتايج نشان داد كشت مخلوط باميه و خيار به دليل مصرف نهاده‌هاي شيميايي و پلاستيك مصرفي بالاتر نسبت به كشت خالص (17.15 درصد) و جنگل زراعي (79.10 درصد) اثرات مخرب زيست‌محيطي بالاتري دارد. كود نيتروژن، فسفات و سوخت مصرفي به همراه پلاستيك از اثرگذارترين نهاده‌ها در شاخص‌هاي زيست‌محيطي است. شاخص كارايي زيست‌محيطي نيز نشان داد جنگل زراعي باميه و خرما نسبت به كشت خالص و مخلوط برتري معني‌داري دارد. از اين رو با توجه به عملكرد بالاتر كشت مخلوط در واحد سطح نسبت به كشت خالص، توصيه مي‌شود نهاده‌هاي پرمصرف آن بهينه شود. همچنين در مناطقي از استان خوزستان كه امكان جنگل زراعي باميه وجود دارد، اين نوع كشت با توجه به آلايندگي محيطي كم تر آن توصيه مي‌شود.