خاستگاه هاي قدرت در كلام سعدي

در سطوح و لايه هاي ظاهري متن، سعدي در يك ساختاري هرمي، خاستگاه و منشأ قدرت را موهبت و فرۀ ايزدي مي داند كه به انسان هايي خاص اعطا مي گردد و از آن ها نيز به يكي از اعضاي خانواده منتقل مي شود، اما متن همچون زبان سرشتي مكالمه بنياد دارد و همواره محل تجمع معاني و مفاهيم و صداهايي متعدد و متكثر است و علاوه بر نيت مؤلف و گفتمان غالب، صداهاي متعدد ديگري را مي توان در آن شنيد، از اين رو متن امكاناتي را بر روي خواننده و پژوهشگر گشوده مي دارد، كه فراتر از برداشت گفتمان غالب است. اين مقاله در گام نخست تلاش مي كند با استفاده از آراء انديشمنداني چون ميخائيل باختين و رولان بارت و پل ريكور نشان دهد كه متون تركيب و تلفيقِ آواها و نقل قول ها و ارجاعات و امكاناتي هستندكه از آگاهي مؤلفانه فراتر مي روند و زمينه را براي خوانش ها و دريافت هايي تازه تر فراهم مي آ ورند، سپس مي كوشد جايگاه سعدي را در نظريۀ ايرانشهري قدرت سياسي بررسي كند و در پايان در پي آن است كه با دستاوردهاي تبارشناسي ميشل فوكو در مورد قدرت نشان دهد كه قدرت در انديشۀ و آثار سعدي نه در يك نهاد و جايگاهي خاص بلكه در سراسر روابط و شبكه هاي اجتماعي جريان دارد.