آلوكه ‌خواني و كاربردهاي آن در آيين جشن و سرور سيستان

آلوكه در گويش سيستاني به معناي ترانه‌هاي عروسي است كه در آيين پيوند ازدواج اجرا مي‌شود. اين ترانه‌ها در اين منطقه به قدمت وجود انسان ريشه دارد و بيانگر غناي فرهنگي و تمدن كهن اين خطه است. آلوكه در مضامين مذهبي، عشقي و تاريخي نيز در سيستان رايج است. اما اين مقاله فقط به بررسي آلوكه‌خواني و كاربردهاي آن در آيين جشن عروسي اختصاص دارد. پژوهش حاضر از طريق مصاحبه با گويشوران متعدد و استفاده از منابع كتابخانه‌اي انجام گرفته است. اين پژوهش با بررسي مفهوم آلوكه،‌ وجه‌تسميۀ آن، پيشينۀ تاريخي، اجراكنندگان، شيوۀ اجرا و انواع آن نشان مي‌دهد كه مردم سيستان چه اندازه به اجراي آيين عروسي با گويش محلي خود پايبند هستند و اين نكته در فرهنگ آنان چه جايگاهي دارد. تطبيق شادي‌سروده‌هاي سيستان با نمونه‌هاي مشابه آن در ديگر نقاط ايران نيز نشان مي‌دهد كه اجراي شعر با آهنگ، در آيين‌هاي بومي و محلي اقوام ايراني نقش بنياديني دارد. از سوي ديگر، در اين مقاله با ذكر انواع آلوكه‌ها به بررسي ويژگي‌هاي ساختاري از وزن، رديف و قافيه، قالب، زبان، محتوا و جنبه‌هاي ادبي آن پرداخته شده است. برخورداري از اين همه ترانه و ترنّم براي بهره‌بردن از لحظه‌لحظۀ شادي‌ها بيانگر شور سرزندگي و نشاط جمعي مردم اين خطّه است. برخورداري كامل آنان از شادي و سرور، اهميت برگزاري يكي از اساسي‌ ترين مسايل زندگي را نشان مي‌دهد.