نگرشي توصيفي - تحليلي به خويشكاري زنان در افسانه‌ هاي كُردي بر اساس الگوي ولاديمير پراپ

افسانه ها به‌ عنوان يكي از اجزاي مهم ادب عامه، دربرگيرندۀ فرهنگ و ابعاد آن شامل افكار، اعتقادات، قواعد عرفي و اخلاقي و نوع نگرش و جهان بيني جامعه‌اند كه با بهره گيري از زبان و لحن ساده و قابل فهم به‌صورت مكتوب و شفاهي بخش مهمي از فرهنگ ملت ها را به آيندگان منتقل مي كنند. زنان به‌عنوان بخشي از جامعۀ انساني، همواره در عرصۀ افسانه ها حضوري فعال داشته و رفتارهايي را انجام داده اند و يا به آن ها نسبت داده شده است كه در الگوي پراپ با نام خويشكاري از آن ياد مي شود و مجموع اين خويشكاري ها نشان‌دهندۀ سيماي زنان در افسانه هاي يك ملت است. نوشتار حاضر در پي آن است كه به روش توصيفي - تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه اي، سيماي زنان و خويشكاري هاي آنان در افسانه هاي كُردي را با نگاه به الگوي ولاديمير پراپ، بررسي و ريشه ها و عوامل نوع نگرش جامعه به زنان را از اين منظر واكاوي نمايد. بر اساس يافته هاي پژوهش، زنان در افسانه هاي كُردي بر مبناي ميزان حضور، به ترتيب در نقش هاي دختر، همسر، مادر، كنيز (كُلفَت)، پيرزن، نامادري (زن بابا)، زن همسايه، مادر شوهر، خاله و غيره ظاهر شده‌اند و در خويشكاري و كاركردهايي چون شرير، قهرمان، شاهزاده خانم، قهرمانِ دروغين، بخشنده، گسيل دارنده و ياريگر ايفاي نقش مي كنند. نقش «دختري» بالاترين بسامد را در ميان شخصيت هاي افسانه هاي كُردي دارد و در ميان خويشكاري ها، بيشترين بسامد به «شرارت» تعلق دارد كه نشانۀ نوع نگرش منفي جامعه به زنان و رفتارهاي آنان است.