بررسي تأثير طول نوار‌هاي كشت بر فرسايش شياري و دانه‌بندي ذرات فرسايشي در كشت‌زار ديم در زنجان

شدت وقوع فرسايش شياري و دانه‌بندي ذرات منتقله از نوارهاي كشت تحت تأثير طول آنها ممكن است قرار گيرد. اين پژوهش به منظور بررسي تأثير طول نوارها بر شدت فرسايش شياري و نوع ذرات منتقله انجام گرفت. آزمايش‌هاي صحرايي در كشت‌زاري ديم با شيب 10 درصد با شش طول شيار (2، 6، 10، 14، 18 و 22 متر) در قالب بلوك كامل تصادفي با سه تكرار به اجرا درآمد. اندازه‌گيري‌ها در شيارهايي به عرض 20 سانتي‌متر، عمق 5 سانتي‌متر با استفاده از جرياني پيوسته با شدت 3 ليتر بر دقيقه در بازه‌هاي زماني 5 دقيقه به مدت 60 دقيقه انجام گرفت و زمان آغاز فرسايش شياري و نيز شدت فرسايش و دانه‌بندي ذرات طي زمان در هريك از شيارها تعيين شد. بر اساس نتايج، زمان آغاز فرسايش شياري با افزايش طول نوار از الگوي افزايشي پيروي كرد. فرسايش شياري در اغلب شيارها تا زمان 45 دقيقه افزايش يافت. فرسايش شياري در شيارهاي 22 متري رخ نداده است كه مربوط به نفوذ آب در طول شيار و از دست دادن قدرت جريان است. فرسايش شياري در شيارهاي با طول 2، 6، 10، 14و 18 به ترتيب 0.02136، 0.003232، 0.00225، 0.00150 و 0.00235 ميلي‌گرم بر مترمربع در ثانيه بود. رابطه خطي كاهشي بين شدت فرسايش شياري و طول شيار وجود داشت (0.54=2R). توزيع اندازه دانه رسوب به طور معني داري تحت تأثير طول شيار قرار گرفت. با افزايش طول شيار، انتخاب‌پذيري سيلت افزايش يافت، در حالي كه انتخاب‌پذيري ماسه در شيارهاي بلند محدود شد. انتخاب‌پذيري خاك رس تحت تأثير طول شيار قرار نگرفت. استفاده از خاك ورزي حفاظتي در اراضي ديم مي تواند باعث افزايش نفوذ آب و كنترل فرسايش شياري در شيارها شود.