اثر تغيير كاربري مرتع به كشاورزي و پارك جنگلي بر روي شكل‌هاي متفاوت پتاسيم و كاني‌شناسي رس

تغيير كاربري اراضي فاكتوري مؤثر بر هدرروي حاصلخيزي خاك، از جمله عناصر غذايي پرمصرف مي باشد. پتاسيم از جمله عناصر غذايي پرمصرف ضروري براي رشد گياه است، كه توزيع آن در خاك به كاني هاي رس، كوددهي، درجه هوازدگي، نوع كاربري، شرايط اقليمي و آبشويي بستگي دارد. هدف از اين تحقيق بررسي شكل هاي متفاوت پتاسيم در سه كاربري مختلف مرتع، كشاورزي و پارك جنگلي در دو عمق سطحي (15-0 سانتي متري) و زيرسطحي (30-15 سانتي متري) در شهر اشترينان واقع در استان لرستان بود. نمونه برداري در سه كاربري در 45 نقطه در دو عمق انجام شد. برخي ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي خاك و هم چنين شكل هاي متفاوت پتاسيم در آزمايشگاه اندازه گيري شدند. مطالعات كاني شناسي با كمك دستگاه پراش پرتو ايكس انجام شد. نتايج نشان داد كه بالاترين ميانگين پتاسيم محلول (15.9 ميلي گرم بركيلوگرم)، غيرتبادلي (627.5 ميلي گرم بركيلوگرم) و شبه ساختماني (3563.2 ميلي گرم بركيلوگرم) در كاربري پارك جنگلي و بالاترين پتاسيم تبادلي (484 ميلي گرم بركيلوگرم) در كاربري مرتع مشاهده شد. تمام شكل هاي پتاسيم به غير از پتاسيم ساختاري با افزايش عمق، كاهش داشتند، اما عمق اثر معني داري بر روي شكل هاي متفاوت پتاسيم نداشت. اثركاربري در تمامي‌شكل هاي پتاسيم داراي تفاوت معني داري در سطح يك درصد بود. نتايج همبستگي نشان داد كه پتاسيم محلول تنها با پتاسيم تبادلي رابطه مثبت معني دار دارد. بين پتاسيم شبه ساختاري با پتاسيم تبادلي و غيرتبادلي رابطه مثبت معني دار ديده شد. هم چنين رس و ظرفيت تبادل كاتيوني با پتاسيم تبادلي، غيرتبادلي و ساختماني رابطه مثبت معني داري در سطح يك درصد نشان دادند. نتايج كاني شناسي نيز نشان داد كه ورمي كوليت و اسمكتيت كاني هاي كنترل كننده پتاسيم تبادلي در كاربري مرتع و اسمكتيت و ايلايت، كاني هاي اصلي كنترل كننده پتاسيم غيرتبادلي و ساختاري در پارك جنگلي هستند. تغيير كاربري اراضي از مرتع به كشاورزي در دراز مدت منجر به كاهش تمام شكل هاي پتاسيم شده، در حالي كه تغيير به پارك جنگلي مقدار پتاسيم محلول، غيرتبادلي و ساختاري را افزايش داده است.