ارزيابي روش‌هاي زمين آماري و سطح پاسخ در برآورد هدايت هيدروليكي اشباع خاك با استفاده از خصوصيات فيزيكي خاك

هدايت هيدروليكي اشباع خاك، يكي از مهم ترين ويژگي هاي فيزيكي خاك است كه اهميتي ويژه در بررسي و مدل سازي حركت آب و املاح در محيط هاي متخلخل دارد. به دليل آنكه اين روش ها پرهزينه و زمانبر هستند. از اين رو، برآورد هدايت هيدروليكي اشباع با استفاده از روش‌هاي سريع، كم هزينه و با دقتي قابل قبول ضروري به نظر مي رسد. دراين پژوهش از روش‌هاي زمين آماري و سطح پاسخ براي تخمين هدايت هيدروليكي اشباع خاك استفاده شد، داده ها از 135پروفيل خاك مربوط به مطالعات خاكشناسي و اصلاح اراضي سازمان جهاد كشاورزي استان اردبيل در محدوده دشت فتحعلي تهيه شد. فاكتور اصلي شامل هدايت هيدروليكي اشباع بود و بافت خاك، چگالي ظاهري خاك، تخلخل، درجه اشباع و ظرفيت زراعي خاك به عنوان فاكتورهاي فرعي درنظر گرفته شدند. از ميان روش‌هاي مدل‌سازي زمين آماري، روش كوكريجينگ معمولي داراي بهترين برازش بود و بهترين واريوگرام برازش داده شده در اين روش، مدل نمايي با اثر قطعه‌اي صفر و سقف 156 تعيين گرديد كه نشان دهنده استحكام ساختار فضايي منطقه و تأثير كامل متغير مستقل بر مدل واريوگرام منطقه بود. در روش كوكريجينگ معمولي دقت برآورد با ضريب تعيين 0.93 و ريشه مجذور مربعات خطا 3.21 (ميلي‌متر بر ساعت) برآورد گرديد. در مدل سطح پاسخ، بهترين مدل هدايت هيدروليكي اشباع بر اساس متغير‌هاي موثر، مدل درجه دو با ضريب تعيين 0.94 و ميزان كفايت دقت برابر 49.2 به‌دست آمد، همچنين براي تعيين بيشترين هدايت هيدروليكي با فرض تغيير ساير پارامترهاي موثر در محدوده مقادير به‌دست آمده، يك هدف با درجه مقبوليت 0.67 به‌دست آمد. اين هدف هدايت هيدروليكي خاك را در ميزان رس 8.9 (درصد) و ميزان شن 86 (درصد)، برابر 57.15(ميلي متر برساعت) محاسبه نمود. بنابراين نتايج نشان داد، هر دو روش در تعيين ميزان هدايت هيدروليكي اشباع خاك از دقت بالايي برخوردار بودند، ليكن روش سطح پاسخ داراي دقت بالاتري بود.