برآورد و پهنه‌بندي عامل فرسايش‌پذيري خاك درحوضه آبخيز علي‌آباد رودبار، استان گيلان

فرسايش خاك در مناطق بالا دست، نقش مهمي در ورود رسوبات به سد ها دارد. تجمع رسوبات موجب كاهش عمر مفيد سد، مشكلات زيست محيطي و تشديد سيلاب مي شود. ميزان فرسايش علاوه بر اقليم، توپوگرافي، پوشش گياهي و مديريت اراضي به خصوصيات خاك و فرسايش پذيري آن نيز بستگي دارد. در اين پژوهش، عامل فرسايش پذيري خاك و همچنين توزيع مكاني آن در بخشي از حوضه آبخيز علي آباد رودبار در بالادست سد سفيدرود، با استفاده از توابع انتقالي مختلف شامل KUSLE، KEPIC و KDg بررسي شد. نمونه هاي خاك از عمق صفر تا 10 سانتي متري برداشته و توزيع اندازه ذرات اوليه خاك، ميزان كربن آلي و پايداري خاكدانه ها اندازه گيري شد. عامل فرسايش پذيري معادله جهاني هدر رفت خاك (KUSLE)به دو شكل با و بدون كد هاي ساختمان و نفوذ پذيري محاسبه و به ترتيب KUSLEi و KUSLEf ناميده شدند. نتايج نشان داد كه خاك هاي مورد مطالعه عمدتاً داراي بافت سبك بوده و KUSLEi در دامنه 0.011 تا 0.040 تن ساعت بر مگا ژول ميلي متر برآورد گرديد. كم ترين عامل فرسايش پذيري به KDg تعلق داشت كه به طور معني دار كم تر از عامل فرسايش پذيري محاسبه شده با ساير توابع انتقالي بود. تمامي عوامل فرسايش پذيري محاسبه شده داراي همبستگي معني دار منفي با ميانگين وزني قطر خاكدانه بودند كه KUSLEi و KDg به ترتيب بيش ترين و كم ترين همبستگي با MWD را داشتند. تمام عامل هاي فرسايش پذيري داراي وابستگي مكاني از درجه متوسط بودند اما KUSLEi وابستگي مكاني قوي را نشان داد. بنا بر اين در مجموع مي توان نتيجه گرفت كه نقشه پهنه بندي KUSLEi ، تهيه شده توسط روش كريجينگ، مي تواند شاخص مناسبي از فرسايش پذيري خاك هاي منطقه مورد مطالعه باشد