تحليل«انطباق‌پذيري فرهنگي» بر بستر قالي‌هاي «طرح گلستان» سدۀ دوازدهم هجري از وراي پارچه‌هاي غياث در دورۀ صفوي و منسوجات «گل‌وبوته دار» گوركانيان هند

حكومت گوركانيان هند به انحاء گوناگون با ادوار پادشاهي ايران تماس فرهنگي داشته است.  روابط نزديك دو كشور در دورۀ صفويان اگرچه در ظاهر سياسي بود؛ اما تأثير شگرفي در سطوح فرهنگي گذارد. طرح گلستان تزويجي از دولايه شبكه‌اي و دسته‌گل‌هاي چيده شده در رديف‌هاي افقي است. پي‌جويي علل فراواني اين طرح از وراي روابط فرهنگي ايران و هند هدف اصلي پژوهش است. چه عواملي موجبات رونق طرح «گلستان» در سدۀ دوازدهم هجري در ايران را فراهم نموده است؟ تاريخ هنر ايران به روايت شواهدي تصويري پذيرش الگوهاي «ديگري» و بومي‌سازي آن را در وجوه فرهنگ «خودي» گواهي مي‌دهد. از آن ميان الگوهاي «گل‌وبوته» ازجمله تلاقي‌هاي فرهنگي است. گمان مي‌رود دفعۀ نخست اهداء قطعاتي از پارچه‌هاي غياث‌الدين نقش‌بند طرح بافته‌هاي دستگاهي هندي را متحول نمود و بار دوم با ورود منسوجات هندي در عصر نادري، الگوي «گل‌وبوته‌اي» رونق يافت. پژوهش از انواع كيفي بوده و روشي توصيفي- تحليلي را در بستري تاريخي اتخاذ نموده است. گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي بوده است. يافته‌ها حاكي از رجعت الگوي «گل‌وبوته» از عصر صفوي و از خلال منسوجات «غياث» به هند و سپس بازگشت به بافت فرهنگي ايران دارد. از نگاهي ديگر نظرگاه از ديد پرنده در قالي باغي به ديد ناظر استحاله يافته است.