اثربخشي برنامه شناختي كاگني‌پلاس بر شناخت اجتماعي (نظريه ذهن) كودكان 6 تا 11 سال دچار اختلال طيف اتيسم

هدف اتيسم از شايع‌ترين اختلالات عصبي‌تحولي است و مشكلاتي در شناخت اجتماعي، ارتباط و درك احساسات خود و ديگران به وجود مي‌آورد و تأثير منفي بر كيفيت زندگي فرد دارد. پژوهش حاضر به‌منظور تعيين اثربخشي برنامه آموزشي شناختي كاگني‌پلاس، بر شناخت اجتماعي (نظريه ذهن) كودكان دچار اختلال طيف اتيسم انجام شد. روش بررسي در يك مطالعه نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون پس‌آزمون و گروه كنترل، همراه با پيگيري 2 ماهه، از كودكان 6 تا 11 سال دچار اختلال طيف اتيسم در شهرري كه به يكي از مراكز توان‌بخشي اتيسم ارجاع شده بودند، 65 كودك (44 پسر و 21 دختر) از يك مركز، به شيوه در‌دسترس، انتخاب و با استفاده از پرسش‌نامه غربالگري طيف اتيسم، ارزيابي شدند. 50 كودك (33 پسر و 17 دختر) داراي نمره 19 و بالاتر در پرسش‌نامه، تشخيص اتيسم با عملكرد بالا گرفتند و با‌توجه‌به معيارهاي ورود (برخورداري از توانايي كلام، عدم وجود كم‌تواني حركتي، هوشي و آسيب‌هاي بينايي و شنوايي)، انتخاب و بر‌اساس سن، همتا شدند. سپس به تصادف و تعداد مساوي در 2 گروه آزمايشي و كنترل، قرار گرفتند. والدين، آزمون نظريه ذهن را تكميل كردند. گروه آزمايشي در 20 جلسه (2جلسه در هفته، هر جلسه 30 دقيقه) به مدت 10 هفته، در برنامه آموزشي شناختي كاگني‌پلاس به‌طور انفرادي، شركت كردند، ولي گروه كنترل فقط خدمات رايج (كار‌درماني، گفتار‌درماني، هنر‌درماني و موسيقي‌درماني) را دريافت كردند. والدين در آخرين جلسه و 2 ماه پس از آن، ‌آزمون نظريه ذهن را تكميل كردند. داده‌ها به‌وسيله تحليل همبستگي، تحليل رگرسيون و معادلات برآورديابي تعميم‌يافته در محيط SPSS نسخه 27 تجزيه‌و‌تحليل شدند. يافته‌ها نتايج تحليل معادلات برآورديابي تعميم‌يافته نشان داد برنامه آموزشي شناختي كاگني‌پلاس موجب بهبود شناخت اجتماعي (سطح كلي نظريه ذهن، سطح مقدماتي و سطح واقعي) شد و با‌توجه‌به ضرايب بتا مي‌توان بيان كرد كه تغيير به ميزان 2/9، 3/08 و 0/96 به ‌ترتيب براي كل نظريه ذهن، سطح مقدماتي و سطح واقعي نظريه ذهن، ناشي از دريافت برنامه آموزشي شناختي كاگني‌پلاس است و تغييرات پس از 2 ماه، پايدار ماند.نتيجه‌گيري با‌توجه‌به تأثير مثبت برنامه آموزشي شناختي كاگني‌پلاس بر شناخت اجتماعي، مي‌توان نتيجه گرفت استفاده از برنامه كاگني‌پلاس مي‌تواند نياز درمانگراني را كه داراي بينش‌هاي جديد شناختي به آموزش هستند رفع كند. همچنين اجراي چنين برنامه‌هايي مي‌تواند به بهبود شناخت اجتماعي كودكان دچار اختلال اتيسم با عملكرد بالا در موقعيت‌هاي واقعي زندگي كمك كند.