سبك بياني تصريف در قرآن و كاربست آن در سبك تربيتي با تاكيد بر روش تغيير مخاطب

از ديرباز تاكنون يكي از مهم ‌ترين مسائل در خانواده و جامعه، مسئله تربيت است؛ در همه ادوار انديشمندان حوزه‌هاي مختلف به دنبال ارائه راهكار مطلوب تربيتي بوده‌اند. با توجه به اينكه قرآن‌كريم به عنوان آخرين و اصيل‌ترين كتاب آسماني به شمار مي‌رود و نص آن بدون هيچ تغييري همان نص نزول­يافته از سوي خداوند متعال است، توجه به روش تربيتي خداوند در قرآن كريم از اهميت والايي برخوردار است. پژوهش حاضر با روشي توصيفي- تحليلي به دنبال استخراج الگوي تربيتي خداوند در قرآن كريم است. پس از مطالعه قرآن مي‌توان دريافت كه در قرآن براي القاي مفاهيم از الگويي ويژه به نام «تصريف» استفاده شده است؛ تصريف به معناي «ارائه مفهوم واحد با روش‌هاي گوناگون» است. اين سبك تربيتي، نوعي تربيت لايه‌اي به شمار مي‌رود كه در مواقع مختلف بنابر شرايط مخاطب از گونه‌اي خاص استفاده مي‌شود. در بسياري از آيات، خداي متعال مفاهيم قرآن را بر مبناي مخاطبان ايراد مي‌نمايد؛ گاهي مخاطب شخص پيامبر $ است كه از روشي مؤدبانه استفاده نموده، گاهي مخاطب مؤمنين هستند با تشويق آن‌ها مي‌پردازد، گاهي منافقين و يهود مخاطب مي‌شوند كه از روش‌هاي تمثيل و انذار استفاده شده است و امثال اينها. نتيجه آنكه تربيت با سبك تصريف (بر مبناي تغيير مخاطب) الگوي ويژه براي القاي مفهوم است كه مي‌تواند مورد استفاده همگان قرار گيرد، اين سبك در فهم بهتر معنا نزد مخاطبان تأثير شاياني دارد. از ديگر نتايج اين‌پژوهش مي‌توان به بسترسازي جهت طراحي يك روش تربيتي اشاره نمود كه به مطالعه اين سبك در قرآن كريم مي‌پردازد.