معرفي يك روش كاربردي در تدقيق سهم منابع آب سطحي و زيرزميني در جدول هاي تأمين و مصرف فيزيكي حسابداري آب در مقياس شبكۀ آبياري

چارچوب‏هاي حسابداري آب به عنوان يك سيستم پشتيباني تصميم مديريت آب در سطح حوضه‏هاي آبريز، جايگاه ويژه‏اي بين پژوهشگران و مديران صنعت آب پيدا كرده است. هدف اصلي اين پژوهش، ارائۀ يك روش كاربردي به منظور تدقيق سهم منابع آب سطحي و زيرزميني در جدول‌هاي تأمين/مصرف فيزيكي چارچوب حسابداري آب زيست‌محيطي‌ـ اقتصادي (SEEWA-Water) در مقياس شبكۀ آبياري، به عنوان يك سيستم كوچك‌مقياس مديريت آب است. ضرورت به‌كارگيري يك سيستم حسابداري آب براي مقياس‏هاي مديريتي كوچك‏، شفاف‏سازي ميزان مصارف و منابع در بهره‏برداري معمول و تهيۀ يك پايگاه دادۀ مورد اعتماد براي ارائۀ راهكارهاي بهبود عملكرد بهره‏برداري است. روش انجام تحقيق عبارت است از: 1) تحليل مكاني توزيع آب سطحي بر پايه نتايج شبيه‏سازي تحويل آب بين آبگيرهاي درجۀ 2و 3 در شبكۀ آبياري با استفاده از مدل انتگرالي‌ـ تأخيري؛ 2) تحليل داده‏هاي مشاهداني چاه‏هاي بهره‏برداري داراي مجوز واقع در محدودۀ شبكه و ارزيابي مكاني ميزان برداشت آب زيرزميني در هر محدودۀ واحد زراعي درجۀ 3 در محيط GIS؛ 3) به‏روزرساني ميزان تقاضاي آب كشاورزي بر پايۀ محاسبۀ نياز آبي محصولات غالب آخرين الگوي كشت در شبكه توسط نت‏وات و مقايسۀ آن با مقادير حق‌آبۀ سنتي است. روش معرفي‌شده در شبكۀ آبياري آبشار اصفهان، به عنوان مطالعۀ موردي اين تحقيق، استفاده شد. نتايج شبيه‏سازي توزيع آب سطحي، تحت سناريوهاي مختلف بهره‏برداري كانال‏هاي اصلي و فرعي شبكۀ آبشار نشان داد متوسط شاخص كفايت توزيع آب سطحي در محدود‏هاي 94-69 درصد، 86-41 درصد و 78-21  درصد به‌ترتيب در منطقۀ بالادست، مياني و پايين‏دست شبكه است. همچنين تحليل مكاني توزيع آب سطحي و برداشت آب زيرزميني بيانگر آن است كه سهم آب زيرزميني در تأمين تقاضاي كشاورزي 3.96 درصد و 5.54 درصد به‌‌ترتيب در محدودۀ شمالي و جنوبي شبكه به دست آمد. نتايج به‌دست‌آمده مبناي تكميل جدول تأمين فيزيكي آب قرار گرفت و به‏تفكيك محصولات اصلي الگوي كشت ارائه شد. شايان يادآوري است كه روش ارائه‌شده در تكميل اطلاعات جدول فيزيكي تأمين آب روش حسابداري آب اقتصادي‌ـ زيست‏محيطي اين پژوهش قابليت استفاده براي تمام شبكه‏هاي آبياري ايران را دارد.