رويكردي مكاني‌ـ زماني به آبياري و كشت گياهان كشاورزي با نگاهي به آب مجازي، سيستم اطلاعات مكاني و هوش جمعي مورچگان

آب به عنوان مهم‏ترين عامل محدود‌كننده در نقاط خشك و نيمه‌خشك دنيا به‌خصوص ايران به حساب مي‏آيد و اصلي‏ترين عامل در مقدار بهره‏وري ديگر منابع است. در سال‌هاي گذشته، دلايل متفاوتي مانند رشد جمعيت، رشد اقتصادي، تغيير اقليم، آب‌و‌هوا و خشكسالي‏هاي متعدد براي رسيدن به منابع آب شيرين در كشورهاي مختلف رقابت ايجاد كرده ‌كه سبب كاهش منابع آب شيرين در مناطق مختلف شده و به مشكل كم‏آبي در آن‏ها افزوده است. همچنين، به دليل ارزش و اهميت به‌كارگيري بهينۀ آب در شبكه‏هاي آبياري و زهكشي، استفاده از روش‏ها و تكنيك‏هاي جديد براي مديريت شبكه‏هاي آبياري و زهكشي تأثير مناسبي بر روند كاهش مصرف آب به صورت بهينه ‌خواهد گذاشت. در سيستم‏هاي سنتي آبياري و بهره‏برداري از منابع آبي براي اراضي و دشت‏ها معمولاً از منابع آب موجود به صورت بهينه و دقيق استفاده نمي‏شود، لذا آبياري آن‌ها ممكن است با اتلاف و هدررفت آب بدون بهره مؤثر از آن باشد. درنظرگيري شبكه‌هاي آبياري و زهكشي به دليل وسعت و پراكندگي اراضي، تنوع كشت، زمان و مكان آن و مسافت بين منبع آب تا محل استفاده از آن جهت مديريت بهينۀ بهره‏برداري از آب موجود، بسيار مهم و ضروري است. از اين‌رو در پژوهش حاضر سعي شده است براي مديريت بهينۀ استفاده از آب در بخش كشاورزي كشت گياهان كشاورزي با درنظرگيري آب مجازي كشت و نمو گياهان و با توجه به پارامترهاي محيطي مؤثر در آن، به صورت مكاني و زماني در متد يك بهينه‏سازي هوش جمعي بررسي و محاسبه شود و در نهايت، در يك محيط بصري‏سازي اطلاعات مكاني‌ـ‌ زماني به نمايش درآيد؛ كه خود روشي نوين به حساب مي‏آيد. با محاسبات انجام‌شده در اين پژوهش و مقايسه با روش سنتي موجود، در صورت اجرايي شدن راهكار ارائه‌شده در اين پژوهش، ميزان مصرف آب براي بخش كشاورزي منطقۀ مطالعاتي كه بخشي از توابع قسمت جنوبي استان اصفهان در تالاب گاوخوني است، به حدود 70 درصد كاهش يافته كه اين معادل استفادۀ حدود 30 درصدي ميزان آب مورد استفادۀ فعلي است و چيزي معادل حدود 300 هزار متر مكعبي كاهش مصرف آب خواهد بود كه ميزان قابل توجهي است.