شبيه‏سازي فرايند و ارزيابي زماني‌ـ مكاني توزيع آب سطحي به واحدهاي كشاورزي در دشت آبشار اصفهان

در اين تحقيق ارزيابي عملكرد سامانۀ بهره‏برداري توزيع آب سطحي در شبكۀ آبياري آبشار اصفهان مورد ارزيابي قرار گرفته است. براي اين منظور، دو كانال اصلي راست و چپ و ده كانال درجۀ 2 اين شبكه در قالب يك شبكۀ كانال‏هاي آبياري به‌هم‏پيوسته در مدل شبيه‏ساز انتگرالي‌ـ تأخيري در محيط MATLAB توسعه داده شد. شبيه‏سازي فرايند توزيع آب سطحي بين آبگيرهاي واقع در كانال‏هاي اصلي و فرعي براي يك فصل آبياري؛ منطبق بر اطلاعات سال آبي 1400‌ـ 1401 و به تفكيك پنج سناريوي غالب بهره‏برداري، صورت گرفت. فرايند ارزيابي عملكرد توزيع آب سطحي شامل به‌كارگيري شاخص‏ ارزيابي عملكرد كفايت توزيع آب به تفكيك هر آبگير، منطقه و كل كانال است. همچنين داده‏هاي شبيه‏سازي‌شده به منظور تحليل مكاني توزيع آب سطحي در كل شبكه، وارد نرم‌افزار GIS شد و نقشه‏هاي پراكندگي ميانگين شاخص كفايت براي هر سناريوي بهره‏برداري استخراج و تحليل شد. نتايج شبيه‏سازي بيانگر روند غالباً كاهشي كفايت تحويل آب از آبگيرهاي بالادست تا پايين‏دست در كانال‏هاي اصلي و فرعي بود، به ‏نحوي كه ميانگين شاخص كفايت توزيع آب سطحي به‌ترتيب از سناريوي اول، پرآبي، تا سناريوي پنجم، كم‌آبي شديد، در دامنۀ تغييرات 98‌ـ 100‌؛ 90‌ـ 100؛ 84ـ 97؛ 81ـ 96؛ 69ـ 93 درصد در آبگيرهاي بالادست و 80‌ـ 85؛ 65‌ـ 70؛ 41‌ـ 45؛ 30‌ـ 34 و 20‌ـ 28 درصد در آبگيرهاي پايين‌دست قرار گرفته است. نتايج به‌دست‌آمده ضعف سامانۀ بهره‏برداري موجود را در توزيع كافي آب آبياري در طول كانال‏هاي اصلي و فرعي به‌خصوص در سناريوهاي بهره‏برداري كم‏آبي نشان داده است. همچنين نقشه‏هاي پهنه‏بندي مكاني به‌دست‌آمده الگوي مشخصي از ناكارآمدي توزيع كافي آب سطحي در سطح شبكه ارائه كرده و مناطق آسيب‏پذير شبكه را مشخص كرده است.