ارزيابي كارآيي روش‌ هاي الاستيسيته محور در برآورد سهم تغييرات اقليمي و فعاليت‌هاي انساني در ميزان دبي رودخانه‌ها (مطالعه موردي: رودخانه قره‌ سو)

تغييرات اقليمي و فعاليت هاي انساني از جمله عوامل مهمي هستند كه بر جريان رودخانه تاثير مي گذارند. هدف اين مطالعه، تعيين سهم هر كدام از عوامل تغييرات اقليمي و فعاليت هاي انساني بر تغييرات دبي رودخانه قره سو يكي از مهم ترين رودخانه هاي استان اردبيل در دو ايستگاه ساميان و دوست بيگلو با استفاده از روش هاي الاستيسيته محور (بوديكو محور و روش ناپارامتري) مي باشد. در اين تحقيق، ابتدا به‌منظور تعيين نقطه تغيير مقدار رواناب رودخانه و تقسيم بندي دوره پايه و تغيير از آزمون پتيت در طول دوره آماري 1361- 1398 استفاده شد. اين آزمون در نرم‌افزار Xlstat انجام شد. با توجه به نتايج اين آزمون در سال 1376 يك تغيير در سري زماني جريان سالانه رخ داد كه از سال 1361 تا 1376 به‌عنوان دوره پايه و از سال 1377 تا 1398 به‌عنوان دوره تغييرات در نظر گرفته شد. سپس با استفاده از روش هاي الاستيسيته محور سهم هر كدام از اين عوامل تعيين گرديد. نتايج نشان داد كه در ايستگاه هيدرومتري ساميان سهم تغييرات اقليمي برابر 11.74-7.63 درصد و سهم فعاليت هاي انساني برابر 92.37-88.26 درصد مي باشد. در ايستگاه هيدرومتري دوست بيگلو نيز سهم تغييرات اقليمي برابر 3.87-2.29 درصد و سهم فعاليت هاي انساني برابر 97.71-96.13 درصد مي باشد. با توجه به نتايج حاصل در هر دو ايستگاه، تأثير فعاليت هاي انساني (بيشتر از 88 درصد) بر روي رواناب حوضه به مراتب بيشتر از تغييرات اقليمي (كمتر از 11 درصد) مي باشد. بنابراين، جلوگيري از انجام فعاليت هاي انساني مؤثر در كاهش دبي رودخانه، در حل و مديريت مشكلات آبي حوضه ضروري بنظر مي رسد.