پهنه‌بندي حساسيت به سيل در حوزه آبخيز فامنات، استان گيلان

سيل يكي از مخرب‌ترين بلاياي طبيعي است كه تأثير منفي بر ابعاد اجتماعي، اقتصادي و محيط‌زيستي دارد. افزايش سيل معمولا به‌دليل افزايش تخريب محيط‌زيست مانند توسعه شهرنشيني، افزايش رشد جمعيت و جنگل‌زدايي است. از اين‌رو، مديريت همه‌جانبه سيل براي كاهش اين اثرات ضروري است. بنابراين، اين مطالعه با هدف شناسايي مناطق حساس به خطر وقوع سيل در حوزه آبخيز فامنات واقع در استان گيلان انجام شد. در اين راستا، از مدل‌هاي يادگيري ماشين از جمله مدل خطي تعميم‌يافته (GLM)، مدل رگرسيون تطبيقي چندمتغيره (MARS) و مدل درخت‌هاي طبقه‌بندي و رگرسيون (CART) براي پهنه‌بندي حساسيت حوزه آبخيز به سيلاب استفاده شد. هم‌چنين، از ميان 100 رخداد سيلاب، 70 درصد آن‌ (70) براي آموزش و 30 درصد (30) براي اعتبارسنجي در نظر گرفته شد. در ادامه، با استفاده از پيمايش صحرايي و نيز مرور مطالعات پيشين، 10 عامل تأثيرگذار بر وقوع سيل در حوزه آبخيز شناسايي و مورد استفاده قرار گرفت. در نهايت براي ارزيابي مدل‌ها، از سطح زير منحني ROC و نيز شاخص TSS استفاده شد. نتايج حاصل از مطالعه نشان داد كه از ميان متغيرهاي تأثيرگذار، عامل ارتفاع و فاصله از رودخانه مؤثرترين عوامل در حوزه آبخيز مطالعاتي مي‌باشند. به‌علاوه، سطح زير منحني در مدل MARS معادل 0.76، مدل GLM معادل 0.83 و در مدل CART معادل 0.9 بوده است كه نشان‌دهنده عملكرد بهتر مدل CART در مقايسه با ساير مدل‌ها است. با به‌كارگيري نتايج حاصل از اين مطالعه مي‌توان اقدامات مديريتي مناسبي جهت كاهش خسارات و تلفات اتخاذ كرد. به‌علاوه، در كشورهاي در حال توسعه كه با محدوديت دسترسي به اطلاعات هيدروژئولوژيكي و ادافيكي مواجه هستند، استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و نيز تكنيك‌هاي داده‌كاوي نقش مهمي در انجام مطالعات ايفا مي‌كنند.