روابط امارات و عربستان در نظم جديد غرب آسيا: از همگرايي تا واگرايي

ملاحظات ناشي از تغيير مناسبات قدرت در منطقۀ خاورميانه در دورۀ پساناآرامي‌هاي عربي به همراه جابه‌جايي قدرت در بدنۀ نظام سياسي دولت‌هاي امارات متحدۀ عربي و عربستان سعودي زمينه‌ساز تغيير جهت‌گيري‌هاي منطقه‌اي اين دو بازيگر در دهۀ اخير بوده است؛ به‌طوري كه اين بازيگران هم‌اكنون يك بلوك قدرت منطقه‌اي را شكل داده‌اند. اگرچه افزايش نقش‌آفريني جريان‌هاي اسلامي داراي گرايش‌هاي انقلابي مانند اخوان‌المسلمين و دغدغه‌هاي ناشي از سياست‌هاي منطقه‌اي ايران در دورۀ پساناآرامي‌هاي عربي موجب هم‌سويي بيشتر كشورهاي مورد بحث شده است؛ اما نگرش متفاوت نسبت به كاركرد سياسي اسلام يا اختلافات ريشه‌دار مرزي بين اين بازيگران مي‌تواند در آينده، سبب ايجاد شكاف‌هايي در راهبرد منطقه‌اي به‌ظاهر هم‌سوي آن‌ها شود. اين پرسش مطرح است كه چرا اين دو بازيگر منطقه‌اي با وجود برخورداري از اشتراكات فراوان، به چشم رقيب به يكديگر مي‌نگرند؟ به‌نظر مي‌رسد برخي از مؤلفه‌هاي مشترك مانند ساختار نظام سياسي همسان سبب آسيب‌پذيري مشترك و در نهايت هم‌سويي آن‌ها شده است؛ در حالي كه اختلافاتي از جمله نگاه متفاوت به كاركرد اسلام سياسي، زمينه‌ساز رقابت با يكديگر براي فائق‌آمدن بر يكديگر به‌عنوان بازيگر برتر منطقه‌اي شده است. در اين مقاله مي‌خواهيم در چارچوب نظريۀ موازنۀ تهديد و در چارچوب روش پسااثبات‌گرايي با توجه به نظريۀ مورد استفاده به واكاوي مؤلفه‌هاي تأثيرگذار بر همگرايي و واگرايي اين دو كشور در دهۀ گذشته و آينده بپردازيم.