تولد روزنامه در ايران: چشم اندازي تبارشناسانه

هدفِ اين پژوهش بررسي شرايط تاريخي امكان تولد روزنامه و نسبت آن با قدرت و حاكميت در ايران معاصر است. بدين منظور با روش تبارشناسنه تلاش كرديم كه منطق تولد روزنامه را در دل مناسبات نيرو توضيح دهيم. با تأكيد بر منطق حكمراني، رويدادهاي فاجعه بار (همچون وبا و قحطي) و منطق نظم نوين جهاني، بسترهاي گفتماني و غير گفتمانيِ موضوعيت يافتن روزنامه را واكاوي كرديم. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهند كه تولد روزنامه در ايران حول محور «آموزش» و «حكومت بر خبر» موضوعيت يافته است. رخدادهاي فاجعه بار و بحران‌زا جمعيت‌ها را براي حاكميت به عنوان محل ثروت و بحران رؤيت‌پذير كرد، با رؤيت‌پذير شدن جمعيت‌ها، ذهنيت جمعيت‌ها براي حكومت مهم شد و روزنامه براي كنترل و مديريت اذهان عمومي در ايران تأسيس شد. خبر به عنوان عنصر اصلي در روزنامه‌نگاري در پيوند با بحران‌هاي اجتماعي در ايران دچار دگرديسي مفهومي شد. مفهوم خبر كه پيش از تولد روزنامه عموماً معناي درباري داشت و حول محور اطلاع‌رساني شكل‌بندي مي‌شد، در گفتمان جديد، با افكارعمومي و شيوه‌هاي حكمراني پيوند خورد و به يكي از تكنيك‌هاي قدرت در مديريت اذهان عمومي بدل شد.