تبيين عمل يا كنش‌گري انسان در سنت فكر اسلامي با تأكيد بر ديدگاه علامه طباطبايي بازخواني مؤلفه‌هاي عمل‌ساز (قدرت، اراده، علم و اختيار)

تبيين عمل با توسل به عناصر شناختي و انگيزشيِ عامل مانند شناخت، ميل، قصد و ... از مهم‌ترين مباحث مطرح در حوزه فلسفه عمل است. پرسش اصلي در اين مقاله بررسي ويژگي‌هايي است كه رفتار آدمي را به عمل تبديل مي‌كند. تعريف عمل و تعيين عناصر اساسي آن، به هم وابسته‌اند. اين بدان معناست كه مشخص‌كردن عناصر اساسي عمل، همان معيارهايي هستند كه رفتاري را به عمل تبديل مي‌كنند. در سنت فكرِ غربي، باور، ميل و اراده، عناصر تعيين‌كننده براي تبيين عمل محسوب شده‌اند و حال آنكه در سنت فكر اسلامي بيشتر بر مفهوم قدرت، اختيار و اراده تأكيد شده است. تحليل مفاهيم يادشده از منظر فيلسوفان و متكلمان اسلامي با تأكيد بر ديدگاه علامه طباطبايي در دستور كار قرار گرفت و نتيجه آن ارجاع مؤلفه‌هاي يادشده به مؤلفه علم شد آن هم علم به معناي علم عملي. براساس تبييني كه علامه طباطبايي دراين‌باره ارائه داده است نه مفهوم قدرت و نه ميل و نه اختيار و نه حتي اراده كه اين مفهوم علم عملي است كه نقش اساسي در تبيين عمل و تمييز آن از رفتار را بر عهده دارد.