تطورات معنايي خانه و خانواده ايراني در رسانه‌هاي اجتماعي با تمركز بر اينستاگرام

در دهۀ اخير، رسانه‌هاي اجتماعي در ايران، نقش مهمي را در اشتراك‌گذاري اطلاعات و عكس‌ها در ميان اعضاي خانواده پيدا كرده‌اند. به دليل حضور و فعاليت اعضاي خانواده در پلتفرم‌هاي مختلف ازجمله شبكۀ اجتماعي اينستاگرام، روابط خانوادگي كه در گذشته امكان راهيابي به حوزه عمومي نداشت، امكان بازنمايي پيدا كرده‌است. پرسش اصلي پژوهش پيش‌رو اين است كه حضور كاربرانۀ اعضاي خانواده ايراني (همسران) در شبكه‌هاي اجتماعي (با تمركز بر اينستاگرام) چه معناهاي جديدي از مفاهيمي مانند خانه، خانواده، صميميت (رابطه عاشقانه)، حريم خصوصي و مناسك خانوادگي برساخته ‌است؟ در اين پژوهش با استفاده از نظريه نمايش فينچ و ديدگاه‌هاي گيدنز در خصوص مناسبات قدرت در خانواده، 700 پست و استوري اينستاگرامي از 21 صفحه خانوادگي با روش نشانه‌شناسي اجتماعي مطالعه شده است. يافته‌ها چندين موضوع كليدي مرتبط با تغييرات در آيين‌هاي خانوادگي، تعاملات و مرزهاي خانواده را نشان مي‌دهند كه ذيل دو مضمون فراگير «ساخت خانه و خانواده» و «تعامل و معنا در خانواده» صورت‌بندي شده است. مضامين ديگر شامل «خانوادۀ هسته‌اي»، «مناسك خانوادگي بسط‌يافته»، «قدرت زنانه بسط‌يافته» و «حريم خانوادگي بسط‌يافته» است. يافته‌ها كم‌رنگ‌شدن مرزهاي خصوصي خانواده را نشان مي‌دهد. همچنين تعاملات گسترده و معاني جديدي را در خانواده نشان مي‌دهد كه با تغيير نقش‌هاي سنتي جنسيتي مرتبط است. ويژگي‌هاي تعاملي شبكه‌هاي اجتماعي تصويرمحور براي بازسازي و انتشار نسخه‌هاي جديد زندگي خانواده‌هاي ايراني امكان‌هاي جديد نمايش را بازتوليد كرده است. رسانه‌اي شدن خانواده و تشخيص و تأييد ديگران دو روي يك سكه هستند. خانواده رسانه‌اي‌شده براي ابراز هويتش و دريافت تأييد، نيازمند نمايش و ساخت روايت خود است. پيامد نمايشي شدن، تمركز بر روايت كوتاه‌مدت بوده است و اهداف بلندمدت روابط معمولاً در خودابرازي خانواده‌ها ديده نمي‌شوند.