ارزش هاي حاكم بر خانواده ايراني و تغييرات آن؛ 1379-1398 (فراتحليل يافته‌هاي پيمايش هاي ملي)

در دنياي امروزي كه ارزش هاي اجتماعي- اخلاقي دچار دگرگوني شده، سنت ها و ارزش هاي پذيرفته شده، ديرپا و جاافتاده‌ خانواده نيز از اين روند متأثر و به چالش كشيده شده اند. ازآنجاكه ارزش ها تعيين كننده‌ امور مطلوب و مشروعيت‌بخش هنجارهاي اجتماعي هستند، پيامد تغييرِ آن‌ها جابه جايي در اولويت ها و ترجيحات افراد است. مقاله حاضر، با بررسي اين موضوع در نظام خانواده در ايران سعي دارد به اين پرسش ها پاسخ دهد كه ارزش هاي موردتوافق خانواده ايراني كدام‌اند؟ اين ارزش ها چه تغييراتي را در دهه هاي اخير تجربه كرده اند؟ و دگرگوني آن‌ها در چه جهتي بوده است؟ براي پاسخ به پرسش هاي فوق از يافته هاي پژوهش هاي پيشين، با تأكيد بر پيمايش هاي ملي، استفاده‌شده و تلاش شده است با فراتحليل پژوهش هاي پيشين و تحليل ثانويه يافته هاي پيمايش‌هاي ملي پاسخ مناسبي را براي پرسش هاي يادشده ارائه كند. نتايج نشان مي دهند كه برخلاف برخي ادعاها مبني بر فروپاشي يا رشد فردگرايي خودخواهانه در خانواده ايراني، يافته هاي پيمايش هاي ملي چنين تصويري را ارائه نمي كنند و نشان مي دهند كه خانواده واجد جايگاهي بسيار مهم در اذهان اعضا بوده و محور اصلي شبكه سازي حمايتي را تشكيل مي دهد؛ اما برخي از تعهدات و مسئوليت هاي سابقاً اخلاقي در ميان نسل هاي جوان تر در حال كم رنگ شدن و استحاله است. علاوه براين، باوجود فردي شدن و سنت زدايي در خانواده، شاهد استمرار و پايداري بيشتر سنت ها در عرصه خانواده هستيم؛ در اينجا فردي شدن به معناي به رسميت شناختن ميزاني از آزادي عمل، استقلال و حق انتخاب، به‌ويژه براي فرزندان و زنان، است و سنت زدايي نيز اشاره به تغيير شكل شبكه هاي تعاملاتي خانواده دارد.