تصويرسازي نظام هستي با نمودار دايره‌وار در فلسفۀ اسلامي ‌و واكاوي ايرادها

تصويرسازي معقول به محسوس، تلاش فني و هنرمندانه در طي تاريخ فلسفۀ الهي است. حكماي اسلامي‌اين مهارت را در ترسيم استعاري دايره‌وار مراتب وجود، با دو قوس نزول و صعود، نشان داده و با آموزه‌هاي وحياني غني‌ ساخته‌اند. با همۀ تفاوت‌هاي‌ مبنايي و روشي آنان، محوريت باورمندي به مبدأ و معاد ، سبب اتفاق در ترسيم اين دايره شده است. زيرنهاد بودن اصل اصيل باور به مبدأ و معاد، فروغيابي از متون وحياني؛ آيات و روايات، و برخي انگاره‌هاي فلسفي همانند تشكيك وجود، از اصول مشترك در همۀ مكاتب فلسفۀ اسلامي‌است كه فرايند تبيين در اين نگاشته، مبتني بر اين اصول است. مقاله‌اي با عنوان «نگاهي انتقادي به رويكرد فيض‎محور در فلسفۀ اسلامي‌ و پيامدهاي آن در تعليم و تربيت» با برداشت سطحي، ناقص و التقاطي از برخي از آموزه‌ها در برخي مكاتب فلسفي، اين تصوير را «طرح مشكل‌زا» و «توضيح نه چندان ماهرانه»، قلمداد نموده تا ناكارآمد جلوه‌دادن كليت فلسفۀ اسلامي‌در مبناسازي و نظام‌پردازي در امر تعليم و تربيت را تأمين كند. در بيان ديدگاه حكماي اسلامي‌و بررسي ايرادهاي آن مقاله در ارتباط با آموزۀ تشكيك وجود و نزول فيض حق تعالي، از اصل نقد مبتني بر تبيين پيروي خواهد شد.