تحليل فضايي - زماني مهاجرت‌هاي معكوس (از شهر به روستا) در ايران

مهاجرت معكوس يكي از جريان‌هاي اصلي پيوندهاي روستايي - شهري به حساب مي‌آيد. اين جريان متأثر از برخي عوامل دافعه شهري مانند بالا بودن هزينه زندگي و آلودگي هوا و همچنين برخي عوامل جاذبه در نواحي روستايي مانند پايين بودن هزينه زندگي، شرايط مطلوب آب و هوايي و امكان گذران اوقات فراغت شكل مي‌گيرد و اثرات متفاوتي را نيز هم در مبدأ و هم در مقصد مهاجرت به جا مي‌گذارد. هدف از مقاله حاضر تحليل وضعيت مهاجرت‌هاي معكوس هم در بعد فضايي و هم به لحاظ زماني است. اين تحقيق از نوع تحقيقات كاربردي و به لحاظ روش اكتشافي، توصيفي و تحليلي است. داده‌هاي مورداستفاده در اين پژوهش از مركز آمار ايران تهيه شده و طي دو دوره زماني 5 ساله 1390-1385 و 1395-1390 مورد تحليل و مقايسه قرار گرفته است. تحليل داده‌ها با استفاده از تكنيك‌هاي آمار فضايي در محيط نرم‌افزار Arc Map انجام شده است. يافته‌هاي پژوهش در سطح ملي نشان‌دهنده كاهش نسبي مهاجرت‌هاي معكوس طي دوره زماني 5 سال 1390 تا 1395 است. در سطح استاني نيز 28 استان كشور داراي رشد منفي و كاهش نسبي مهاجرت‌هاي معكوس مواجه بوده و تنها 3 استان داراي رشد مثبت بوده‌اند. يافته‌هاي تحليل فضايي در سطح شهرستان‌هاي كشور نيز نشان‌دهنده تمركز فضايي تعداد بالاي مهاجرت‌هاي معكوس در پيرامون دو كلان‌شهر تهران و مشهد است. همچنين محل تمركز فضايي مقادير بالاي نسبت مهاجرت‌هاي معكوس به كل مهاجران واردشده به نواحي روستايي، منطبق با مناطق مركزي و شمالي ايران است.