اولويت‌بندي پيشران‌هاي توسعه كشت محصولات گرمسيري در روستاهاي جنوب شرق كشور با رويكرد آينده‌پژوهي

يكي از مهم‌ترين پتانسيل‌هاي بخش كشاورزي با‌توجه‌به شرايط آب و هوايي ايران، توليد محصولات گرمسيري در روستاهاي جنوب شرق كشور است كه مي‌تواند نقش بسيار مهمي در تأمين امنيت غذايي، اشتغال و حفظ و پايداري محيط‌زيست منطقه داشته باشد. اين امر اهميت آينده‌پژوهي‌ در حوزه محصولات گرمسيري را روزافزون مي‌سازد. در اين راستا هدف اين پژوهش اولويت‌بندي پيشران‌هاي مهم توسعه محصولات گرمسيري در مناطق روستايي جنوب شرق كشور (استان‌هاي سيستان و بلوچستان و هرمزگان) بوده به‌گونه‌اي كه ابتدا سناريوهاي مختلف تعيين شده و سپس سعي شده با ارائه راهبردهاي مؤثر به تثبيت و توسعه اين محصولات در روستاهاي منطقه كمك شود. روش پژوهش حاضر مبتني بر آينده‌پژوهي است. در گام نخست شناسايي عوامل كليدي، به‌وسيله مصاحبه‌هاي عميق و هدفمند با 29 نفر از خبرگان بخش كشاورزي انجام گرفته و سپس به تجزيه‌وتحليل اطلاعات به‌وسيله تشكيل ماتريس آثار متقابل و نرم‌افزار آينده‌پژوهي ميك‌مك پرداخته شده و درنهايت سناريوها با استفاده از روش پنل خبرگان با حضور 29 نفر و با نرم‌افزار سناريوويزارد ايجاد شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه از بين پيشران‌ها، شش پيشران توسعه زيرساخت‌ها (حمل‌ونقل، سردخانه، جاده و راه‌آهن)، سياست‌هاي بالادستي در حوزه محصولات گرمسيري، تقويت توان صادرات محصولات گرمسيري، استفاده از شيوه‌هاي نوين توليد، خريد تضميني محصولات گرمسيري و برندسازي محصولات گرمسيري ميزان تأثيرگذاري‌شان بيشتر از ميزان تأثيرپذيري‌شان است. بر اين اساس پيشنهاد مي‌شود كه به‌منظور توسعه اين محصولات در روستاها حمايت‌هاي معنوي (سياست‌هاي بالادستي) و مادي از توليد اين محصولات در دستور كار قرار گرفته و با ايجاد زيرساخت‌ها و معرفي شيوه‌هاي نوين توليد، زمينه خودكفايي و تأمين نياز داخلي به اين محصولات فراهم شده و با برندسازي، زمينه صادرات اين محصولات ايجاد شود.