تعيين مناسب ‌ترين روش زمين آماري به‌ منظور پايش خشك‌ سالي بر مبناي شاخص‌ هاي مختلف خشك‌ سالي و كاربرد آن در دشت نيشابور

خشك‌ سالي، يكي از پديده‌هاي آب ‌و هوايي است كه در همه مناطق كره‌ زمين رخ مي‌دهد و براي ارزيابي آن شاخص ‌هاي گوناگون گسترش يافته‌اند. به‌منظور پايش وضعيت و بررسي چگونگي گسترش خشك‌سالي در سطح دشت نيشابور از داده‌هاي بارندگي و دماي‌حداقل و حداكثر ۱۳ ايستگاه تبخيرسنجي و ۳ ايستگاه سينوپتيك طي يك دوره 30 ساله استفاده شد. خشك‌سالي بر اساس ٦ شاخص SPI، aSPI، RDI، eRDI، SPEI و SPEIEP، بررسي شد. به‌منظورانتخاب بهترين روش تبديل داده‌هاي نقطه‌اي به منطقه‌اي و شناخت دقيق‌تر نحوه گسترش خشك‌سالي در سطح دشت روش‌هاي زمين‌آماري كريجينگ ساده، معمولي و عمومي موردبررسي قرار گرفتند. نتايج نشان‌داد كه بر مبناي مقادير جذر ميانگين مربعات خطا (RMSE) كه در محدوده ۱٧/۰ تا 0/3 قرار دارند، در رابطه با شاخص‌هاي SPI، aSPI، RDI و eRDI مناسب‌ترين روش پهنه‌بندي وقايع خشك‌سالي شديد و بسيار شديد، روش كريجينگ معمولي مي‌باشد. در حالي‌كه در مورد شاخص‌هاي SPEI و SPEIEP مناسب‌ترين روش پهنه‌بندي، روش كريجينگ ساده مي‌باشد. بر اساس شاخص‌هاي SPEI و SPEIEP در سال‌هاي اخير تعداد وقايع خشك‌سالي در منطقه افزايش يافته است. نتايج استفاده از شاخص موران در تحليل همبستگي مكاني خشك‌سالي نشان مي‌دهد كه بين ايستگاه‌ها، همبستگي مكاني بالايي حاكم است (مقادير شاخص موران بين ٧/۰ تا 0/8). با توجه به خطاي كمتر شاخص SPEIEP در تعيين نحوه گسترش خشك‌سالي در سطح دشت نيشابور و همچنين با توجه به اين‌كه اين شاخص اثر گرمايش جهاني در افزايش تبخير و تعرق را هم لحاظ مي‌كند، پيشنهاد مي‌شود كه به‌ منظور پايش وضعيت خشك‌سالي در دشت نيشابور از شاخص SPEIEP استفاده شود.