پايش چهارساله‌ خشكيدگي تاجي به‌منظور تعيين ويژگي‌هاي درختان بلوط ايراني حساس به خشكيدگي تاجي

در پژوهش حاضر خشكيدگي تاجي درختان بلوط ايراني طي سال هاي 1398 تا 1401 به منظور تعيين ويژگي‌هاي فردي درختان بلوط حساس به خشكيدگي تاجي در جنگل هاي مله سياه ايلام پايش شد. دو قطعه نمونه با سطح متغير به طوري كه 100 درخت بلوط را شامل شوند، در دامنه هاي شمالي و جنوبي انتخاب شد. مشخصات هر درخت شامل قطر برابر سينه، ارتفاع درخت و قطر بزرگ و كوچك تاج اندازه گيري شد. ارزيابي خشكيدگي تاجي هر درخت به‌مدت چهار سال در اواخر فصل تابستان براساس درصد خشكيدگي تاجي انجام شد و درختان در چهار طبقه‌ خشكيدگي تاجي تقسيم بندي شدند. نتايج نشان داد كه تفاوت هاي درون گونه اي از نظر ميزان خشكيدگي تاجي وجود دارد، به‌طوري كه در دامنه‌ شمالي بيشترين تعداد درختان در طبقه هاي سرخشكيده و خشكيدگي تا 50 درصد و در دامنه‌ جنوبي بيشترين تعداد درختان در طبقه هاي سالم و خشكيدگي بيش از 50 درصد قرار داشت. طبقه‌ سالم كمترين ميانگين قطر برابر سينه، ارتفاع و سطح تاج داشت و طبقه هاي خشكيدگي تاجي بالاتر ميانگين قطر تنه، ارتفاع و سطح تاج بيشتري داشتند. نتايج نشان داد كه تفاوت هاي درون گونه اي از نظر تغييرپذيري ساليانه شدت خشكيدگي تاجي وجود دارد، به طوري كه در رويشگاه شمالي، تعداد 17 درخت و در رويشگاه جنوبي، تعداد 14 درخت از طبقه هاي سالم و سرخشكيده به طبقه‌هاي خشكيدگي تاجي بالاتر جابجا شدند. درختان جابجا شده ميانگين قطر برابر سينه و سطح تاج بيشتري نسبت به درختان هم طبقه جابجانشده داشتند. نتيجه گيري شد كه درختان با ابعاد بزرگ تر از نظر قطر برابر سينه و سطح تاج كه سن بيشتري نيز دارند، حساسيت بيشتري به خشكيدگي دارند. بر عكس درختان با تغييرپذيري تاجي كمتر و يا سلامت تاجي بيشتر سازگاري يا بردباري بيشتري در شرايط خشكسالي دارند. نتايج اين پژوهش مي تواند در شناسايي و مديريت حفاظت و احياء درختان جنگلي كه هنوز دچار خشكيدگي درختي نشده و يا در مجاورت درختان و توده ه اي دچار خشكيدگي قرار دارند، استفاده شود.