وضعيت مشخصه‌هاي فيزيكي–شيميايي و ذخيره‌ كربن خاك توده‌هاي جنگلي در استان كردستان (مطالعه‌ موردي: شهرستان مريوان)

جنگل‌هاي زاگرس از نظر سطح به‌عنوان دومين بوم‌سازگان جنگلي كشور شناخته شده‌اند و داراي خدمات بوم‌سازگاني متعددي ازجمله ذخيره‌ كربن هستند. خاك‌ها بزرگ‌ترين مخزن ذخيره‌ كربن در بوم‌سازگان‌هاي خشك هستند. هدف اين پژوهش، بررسي وضعيت ذخيره‌ كربن خاك توده‌هاي جنگلي شاخه‌زاد (قرق و شاخص استان كردستان) در جنگل‌هاي شهرستان مريوان بود. در اين راستا، دو رويشگاه گاران (توده‌ قرق) و دوله‌ناو (توده‌ شاخص و الگو) جنگل هاي استان در شهرستان مريوان (شمال غرب استان كردستان) انتخاب شدند. در هر رويشگاه، از يك قطعه‌نمونه‌ مربعي شكل يك هكتاري، پنج نمونه خاك از عمق 30-0 سانتي‌متري برداشت و در آزمايشگاه مشخصه‌هاي فيزيكي- شيميايي خاك، تنفس ميكروبي، درصد كربن آلي و مقدار ذخيره‌ كربن نمونه‌ها اندازه‌گيري شد. با توجه به نرمال بودن داده‌ها، از آزمون تي مستقل براي مقايسه‌ ميانگين پارامترهاي مورد مطالعه در دو رويشگاه استفاده شد. نتايج نشان داد كه درصد كربن آلي و ذخيره‌ كربن در رويشگاه گاران با مقادير 3/63 درصد و 104/3 تن در هكتار، با اختلاف معني‌داري بيشتر از رويشگاه دوله‌ناو بود (2/63 درصد و 86/7 تن در هكتار). همچنين، مقادير پارامترهاي درصد سنگ‌ريزه، تنفس ميكروبي و نسبت C/N در رويشگاه گاران (به‌ترتيب 37/3 درصد، 472/9 ميلي‌گرم دي‌اكسيد كربن در كيلوگرم و 13/1) بيشتر از رويشگاه دوله‌ناو بود. نتايج كلي پژوهش نشان داد كه ذخيره‌ كربن در رويشگاه گاران (تحت مديريت قرق) بيشتر از رويشگاه دوله‌ناو بود. اعمال مديريت قرق و حفاظت جنگل سبب افزايش درصد كربن آلي و مقدار ذخيره كربن خاك مي‌شود.