مطالعه‌ شمارش كروموزومي و ارزيابي برخي ويژگي‌هاي كاريوتايپي تعدادي ازگونه‌هاي چوبي جنگل‌هاي هيركاني

انجام مطالعات سيتوژنتيكي در گونه‌هاي گياهي و همچنين جمعيت‌هاي متعلق به آنها، به‌ويژه گياهان وحشي و بومي، به‌دليل فراهم كردن اطلاعات كمي درمورد تاريخچه‌ تكاملي گياه، تعيين قرابت‌هاي بين گونه‌ها، تعيين مشخصات كاريولوژيكي و غيره از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است. در اين پژوهش، شمارش كروموزومي و ارزيابي ويژگي‌هاي كاريوتايپي پنج گونه‌ چوبي متعلق به سه خانواده‌ Ulmaceae ،Cornaceae و Rhamnacae در جنگل‌هاي هيركاني مطالعه شد. مطالعات كروموزومي با استفاده از مريستم نوك ريشه به روش كلاسيك انجام شد. براساس نتايج، تمام گونه‌هاي مورد مطالعه ديپلوئيد بودند. اعداد كروموزومي سه گونه‌ سياه‌ال (Cornus australis) (2n=2x=22)، تنگرس (Rhamnus sintenisii) (2n=2x=26) و آزاد (Zelkova carpinifolia) (2n=2x=28) براي اولين بار از جهان گزارش مي‌شوند. همچنين، دو گونه‌ ملج (Ulmus glabra) و اوجا (U. minor) با عدد كروموزومي (2n=2x=28) براي اولين بار از فلور ايران گزارش مي شوند. از نظر طول كروموزومي، كوچك‌ترين طول كروموزوم (0/9 ميكرومتر) در تنگرس و بزرگ ترين آن (2/34 ميكرومتر) در ملج مشاهده شد. كروموزوم ها در سه گونه‌ تنگرس، ملج و آزاد از نوع متاسانتريك و ساب متاسانتريك بودند. در اوجا، علاوه بر كروموزوم‌هاي فوق، كروموزوم‌هاي ساب-تلوسانتريك نيز مشاهده شدند. سياه‌ال نيز داراي كروموزوم هاي متاسانتريك به دو فرم M و m بود. از نظر تقارن، كروموزوم‌هاي سه گونه‌ تنگرس، اوجا و آزاد در طبقه‌ 2A، سياه‌ال در طبقه‌ 1A و اوجا در طبقه‌ 3A قرار داشتند. با توجه به محدوديت مطالعات مشابه در گونه‌هاي جنگلي، انجام اين پژوهش در شناسايي ويژگي‌هاي سيتوژنتيكي گونه‌هاي مورد مطالعه نقش مهمي ايفا مي‌كند.