اندازه‌گيري تنوع ساختاري توده‌هاي جنگلي ارس و بنه (مطالعه‌ موردي: ناحيه‌ رويشي ايراني-توراني، آذربايجان شرقي)

اين پژوهش با هدف كمي‌سازي ساختار توده‌هاي جنگلي ارس و بنه انجام شد. بدين‌منظور، توده‌ بنه (Pistacia atlantica) در جزيره‌ اسلامي و توده‌ ارس (Juniperus excelsa) در منطقه‌ كاغذكنان درنظر گرفته شدند و در هركدام، يك قطعه‌نمونه‌ مربعي شكل دائمي يك‌هكتاري به‌طور تصادفي پياده شد. متغيرهاي كمي قطر برابر سينه (DBH) و يقه، ارتفاع، قطر بزرگ تاج و قطرعمود بر آن براي تمام درختان اندازه‌گيري شد. الگوي پراكنش مكاني درختان با روش فاصله-آزيموت و تنوع ساختاري با استفاده از شاخص‌هاي مبتني بر آميختگي گونه‌اي، ابعاد درختان و موقعيت مكاني آنها بر اساس روش نزديك‌ترين چهار همسايه تعيين شد. نتايج نشان داد در قطعه‌نمونه‌ بنه، بيشترين فراواني گونه‌اي شامل Pistacia atlantica و Ephedra major و در قطعه نمونه‌ ارس، Juniperus excelsa و Cotoneaster nummularioides بود. ميانگين DBH و سطح تاج‌پوشش در رويشگاه ارس 4 سانتي متر و 1195 متر مربع و در رويشگاه بنه 22 سانتي متر  و 5/569 متر مربع بود. ميانگين شاخص آميختگي 0/31 و 0/502 به‌ترتيب نشان‌دهنده‌ آميختگي گونه‌اي كم در توده‌ بنه و آميختگي زياد در توده‌ ارس بود. در هر دو توده اختلاف سطح تاج درختان زياد و اختلاف ارتفاع درختان متوسط بود. مقدار متوسط فاصله 2/8 و 7/4 متر به‌ترتيب نشان داد كه توده‌ ارس، متراكم و توده‌ بنه، تنك بود. ارزيابي نهايي نشان داد، تنوع ساختاري هر دو توده زياد، اما تنوع ساختاري ارس (0/539) نسبت به بنه (0/459) در سطح معني‌داري (5 درصد) بيشتر بود كه اهميت آميختگي گونه‌اي در تنوع ساختاري را نمايان ساخت. اطلاعات به‌دست آمده، ابزار مهمي براي دخالت‌هاي پرورشي در توده، پايش و ارزيابي كارآمدي مديريتي محسوب مي‌شوند.